Een korte terugblik
De Amsterdamse Spinoza Kring kijkt met voldoening terug op het festival dat we op 3 november 2024 organiseerden in hoofdvestiging van de Openbare Bibliotheek Amsterdam. Op de zesde en zevende verdieping van de OBA konden de bezoekers kiezen uit in totaal 24 programmaonderdelen, verdeeld over vijf zalen. Dit festival kwam in de plaats van de traditionele Spinozadag die jaarlijks eind november in Paradiso wordt gehouden. Samen met de OBA was besloten om nu aan te haken bij de festiviteiten rond Amsterdam750, die in die week van start gingen. Vandaar ook dat het de bedoeling was om een breder programma aan te bieden dan louter onderwerpen die rechtstreeks te maken hebben met Spinoza. Zo werd er naast het uit zeven onderdelen bestaande blok ‘Spinoza, toen en nu’ (met een theatervoorstelling, lezingen en een panelgesprek) ook aandacht besteed aan de thema’s ‘Democratie en emancipatie’, ‘Religie en tolerantie’ en ‘Kunst en het vrije woord’. In de eerder gepubliceerde aankondiging (hieronder) is het volledige programma te lezen, en we prijzen ons gelukkig dat op de dag zelf alle onderdelen ook inderdaad doorgingen.
Er waren tussen de 350 en 400 bezoekers en de dag verliep zonder problemen, in een gezellige en ontspannen sfeer. Het feit dat men slechts 5 van de 24 onderdelen kon bijwonen zorgde bij sommige bezoekers voor ‘keuzestress’, maar over het algemeen was men zeer te spreken over het brede aanbod. De reacties die we naar afloop ontvingen waren zonder uitzondering positief.
Het festival werd in de theaterzaal geopend door locoburgemeester Marjolein Moorman, die in een gloedvol betoog het belang van Spinoza voor de huidige tijd benadrukte. Hierna begon in deze en vier andere zalen het programma. Het is ondoenlijk om van alle 24 bijeenkomsten verslag te doen. Jan Mendrik van de Spinozakring Soest heeft op die website verslag gedaan van de programmaonderdelen die hij gevolgd heeft (https://www.spinozakringsoest.nl/blog/?impressie-spinozadag-2024 ).
Het openingswoord van Marjolein Moorman en enkele lezingen kunt u hieronder (linkje naar pdf) teruglezen, en ook kunt u de van tevoren opgenomen lezing van Russell Shorto bekijken.
Linkjes:
Openingswoord door Marjolein Moorman, loco burgemeester gemeente Amsterdam
Henri Krop, Spinoza en zijn kring
Marijn Kruk, Het hopeloze achterhoedegevecht van het populisme
Jamie van der Klaauw, Democratie versus rechtsstaat
Steven Nadler, Was Spinoza an Anti-Semite?
Russell Shorto, Amsterdam’s Liberalism and Its Limits. (Video)
Debat 'Het belang van Spinoza nu' met Han van Ruler, Pooyan Tamini Arab, Humberto Schwab en Yoram Stein (Video)
Hieronder staat nog even nog de aankondiging van de dag...:
3 november 2024 organiseert de ASK samen met de Openbare Bibliotheek Amsterdam het festival ‘Amsterdam: bevrijdend denken van Spinoza tot nu.’
Dit in het kader van de openingsweek van de festiviteiten rond ‘Amsterdam 750’. Het festival vervangt deze keer de jaarlijkse Spinozadag die gewoonlijk eind november in Paradiso plaats vindt.
Verspreid over vijf zalen zal een zeer gevarieerd programma worden aangeboden. In een mix van lezingen, toneel, panelgesprekken en interviews verkennen we het belang van ‘bevrijdend denken’ en de obstakels waarmee dit geconfronteerd wordt – vroeger en nu. In het voetspoor van Spinoza gaat het over actuele thema’s als democratie, tolerantie en de vrijheid van meningsuiting. Onbevooroordeeld, rationeel en grensverleggend denken staat steeds meer onder druk, maar Amsterdam heeft een lange traditie als vrijplaats voor non-conformisten, dwarsdenkers en –doeners.
Hieronder vindt u alvast het zalen/tijden schema dat ook in papierenversie bij binnenkomst wordt overhandigd evenals een beknopt programma overzicht dat hier als pdf te downloaden is.
Bevrijdend denken
Mensen kunnen hun verstand gebruiken als instrument om macht en bezit te vergaren en ook om een ideologie, bijgeloof of samenzweringstheorie te rechtvaardigen. Hiertegenover staat een kritisch denken, dat de vanzelfsprekendheden van elk geloof en elke traditie ter discussie stelt. Dit denken wil zich bevrijden van opgelegde dogma’s en willekeurige voorschriften die de mens klein houden en machteloos maken. Een van de eersten in de geschiedenis die vorm heeft gegeven aan dit bevrijdend denken, is de in Amsterdam geboren filosoof Bento Spinoza (1632-1677). Met zijn radicale filosofie opende hij het visioen van menselijke gelijkheid en ondergroef hij het gezag dat de geestelijke en wereldlijke machthebbers van zijn tijd zich hadden toegeëigend.
Spinoza en de actualiteit
Spinoza was met zijn denken een van de grondleggers van een democratische en tolerante samenleving. Hiermee is hij het boegbeeld van Amsterdam als stad die streeft naar vrijheid en verdraagzaamheid. Op dit festival zal niet alleen Spinoza’s denken worden belicht, maar zullen sprekers als Russell Shorto, Gerdi Verbeet, Stine Jensen, Jaap Cohen, Jan Bor, Arnold Heumakers, Hedy d’Ancona, Fatihya Abdi, Maaike Meijer, Humberto Schwab en vele anderen ook ingaan op de uitdagingen waar Amsterdam, Nederland en de hedendaagse burger nu voor staan.
Datum: 3 november 2024
Tijd: 11.00 – 18.00 uur.
Locatie: OBA Oosterdok, Oosterdokskade 143, Amsterdam
(nabij het Centraal Station)
Toegang: € 35,- , (OBA leden € 17,50)
Tickets: klik op deze link (OBA website met info en bestelknop).
(of direct via deze bestelknop link)
Hou de nieuwsbrief in de gaten voor evt programma updates.
Met de jaarlijkse Spinozadag brengt de Amsterdamse Spinoza Kring het filosofische gedachtegoed van één van de belangrijkste Amsterdammers van de 17e eeuw in verband met de maatschappelijke actualiteit.
Houd de website en de nieuwsbrief in de gaten om op de hoogte te blijven van de Spinozadagen (datum in principe altijd een zondag in de 2e helft november).
Eerdere edities
2023: Spinoza en de huidige emotiecultuur
Hannah Laurens, Arnold heumakers, Damiaan Denys, Freek de Jonge, Fay Lovsky
en twee jonge denkers des Vaderlands: Amy van Andel en Maike van de Pavoordt
2022: Spinoza & Vrijheid
Pooyan Tamimi Arab, Yoram Stein, Annelien de Dijn, Abram de Swaan
en twee jonge denkers des Vaderlands: Fabiënne Touset en Eline Fennis
2021: Spinoza en het Complot
Karianne Marx, Jamie van der Klaauw, Jelle van Buuren
(olv Henri Krop)
2020: Veiligheid, Rechtstaat, Vrijheid -350 jaar TTP
Ivm corona online lezingen van Henri Krop, Jo Spaans, Ernst van den Hemel
2019: Het verlichtingsideaal in digitale tijden
Daan Roovers, Marleen Stikker, Egbert Dommering, Ingmar Vroomen
(o.l.v. Karianne Marx)
2018: Spinoza/vreemdeling
Femke Halsema (opening), Irene Zwiep, Pooyan Tamimi Arab, Luc Panhuysen
(o.l.v. Karianne Marx)
2017: Spinoza en de oneindigheid
Vincent Icke, Jeroen Bartels, Floris Cohen
(o.l.v. Karianne Marx)
2016: De actualiteit van Spinoza's politieke filosofie
Piet Steenbakkers (lancering spinozaweb.org) Henri Krop (inleiding), Tinneke Beeckman,
David Kenning, Nelleke Noordervliet (o.l.v. Karianne Marx)
2015: Spinoza - Collectief of individu?
Frits Bolkestein (opening), Piet Steenbakkers, Charlotte Hemelrijk, Alex Brenninkmeijer
(o.l.v. Karianne Marx)
2014: Spinoza en Koerbagh - provo’s van de Gouden Eeuw?
Kajsa Ollongren (opening), Bart Leeuwenburgh, Henri Krop, Hedy d'Ancona
(o.l.v. Karianne Marx)
2013: De Groene Spinoza, Spinoza en duurzaamheid
Frans van der Avert (opening), Arnold Heertje, Marjan Minnesma
(o.l.v. Catharina Rinzema)
2012: Spinoza en de Revolutie van het Denken
Eberhard van der Laan (opening), Jonathan Israel, Arnon Grunberg
(o.l.v. Carien de Jonge)
2011: Spinoza en de Vrije wil
Carolien Gehrels (opening), Jan Knol, prof.mr. Eugène Sutorius, Boris van der Ham
(o.l.v. Carien de Jonge)
2010: Spinoza en het Verschil
Ed van Thijn (opening), Piet Steenbakkers, Ahmed Marcouch
Rob Hartmans (column/gespreksleider)
2009: Spinoza en de Liefde
Piet Steenbakkers, Kees Schuyt, Martin Simek, Caroline Gehrels (slotwoord)
2008: Vrij zijn, hoe doe je dat?
Caroline Gehrels (opening), Jeroen Bartels, Hans Achterhuis
(o.l.v. Rob Hartmans)