Hieronder een korte terugblik op de Spinozadag 2024 (of Spinoza festival!) in het kader van Amsterdam 750 jaar:
De Amsterdamse Spinoza Kring kijkt met voldoening terug op het festival dat we op 3 november 2024 organiseerden in hoofdvestiging van de Openbare Bibliotheek Amsterdam. Op de zesde en zevende verdieping van de OBA konden de bezoekers kiezen uit in totaal 24 programmaonderdelen, verdeeld over vijf zalen. Dit festival kwam in de plaats van de traditionele Spinozadag die jaarlijks eind november in Paradiso wordt gehouden. Samen met de OBA was besloten om nu aan te haken bij de festiviteiten rond Amsterdam750, die in die week van start gingen. Vandaar ook dat het de bedoeling was om een breder programma aan te bieden dan louter onderwerpen die rechtstreeks te maken hebben met Spinoza. Zo werd er naast het uit zeven onderdelen bestaande blok ‘Spinoza, toen en nu’ (met een theatervoorstelling, lezingen en een panelgesprek) ook aandacht besteed aan de thema’s ‘Democratie en emancipatie’, ‘Religie en tolerantie’ en ‘Kunst en het vrije woord’. In de eerder gepubliceerde aankondiging (hieronder) is het volledige programma te lezen, en we prijzen ons gelukkig dat op de dag zelf alle onderdelen ook inderdaad doorgingen.
Er waren tussen de 350 en 400 bezoekers en de dag verliep zonder problemen, in een gezellige en ontspannen sfeer. Het feit dat men slechts 5 van de 24 onderdelen kon bijwonen zorgde bij sommige bezoekers voor ‘keuzestress’, maar over het algemeen was men zeer te spreken over het brede aanbod. De reacties die we naar afloop ontvingen waren zonder uitzondering positief.
Het festival werd in de theaterzaal geopend door locoburgemeester Marjolein Moorman, die in een gloedvol betoog het belang van Spinoza voor de huidige tijd benadrukte. Hierna begon in deze en vier andere zalen het programma. Het is ondoenlijk om van alle 24 bijeenkomsten verslag te doen. Jan Mendrik van de Spinozakring Soest heeft op die website verslag gedaan van de programmaonderdelen die hij gevolgd heeft (https://www.spinozakringsoest.nl/blog/?impressie-spinozadag-2024 ).
Het openingswoord van Marjolein Moorman en enkele lezingen kunt u hieronder (linkje naar pdf) teruglezen, en ook kunt u de van tevoren opgenomen lezing van Russell Shorto bekijken.
Linkjes Spinozadag 2024:
Openingswoord door Marjolein Moorman, loco burgemeester gemeente Amsterdam
Henri Krop, Spinoza en zijn kring
Marijn Kruk, Het hopeloze achterhoedegevecht van het populisme
Jamie van der Klaauw, Democratie versus rechtsstaat
Steven Nadler, Was Spinoza an Anti-Semite?
Russell Shorto, Amsterdam’s Liberalism and Its Limits. (Video)
Debat 'Het belang van Spinoza nu' met Han van Ruler, Pooyan Tamini Arab, Humberto Schwab en Yoram Stein (Video)
De aankondiging van de Spinozadag 2024 ..:
3 november 2024 organiseert de ASK samen met de Openbare Bibliotheek Amsterdam het festival ‘Amsterdam: bevrijdend denken van Spinoza tot nu.’
Dit in het kader van de openingsweek van de festiviteiten rond ‘Amsterdam 750’. Het festival vervangt deze keer de jaarlijkse Spinozadag die gewoonlijk eind november in Paradiso plaats vindt.
Verspreid over vijf zalen zal een zeer gevarieerd programma worden aangeboden. In een mix van lezingen, toneel, panelgesprekken en interviews verkennen we het belang van ‘bevrijdend denken’ en de obstakels waarmee dit geconfronteerd wordt – vroeger en nu. In het voetspoor van Spinoza gaat het over actuele thema’s als democratie, tolerantie en de vrijheid van meningsuiting. Onbevooroordeeld, rationeel en grensverleggend denken staat steeds meer onder druk, maar Amsterdam heeft een lange traditie als vrijplaats voor non-conformisten, dwarsdenkers en –doeners.
Hieronder het zalen/tijden schema dat ook in papierenversie bij binnenkomst werd overhandigd.
Bevrijdend denken
Mensen kunnen hun verstand gebruiken als instrument om macht en bezit te vergaren en ook om een ideologie, bijgeloof of samenzweringstheorie te rechtvaardigen. Hiertegenover staat een kritisch denken, dat de vanzelfsprekendheden van elk geloof en elke traditie ter discussie stelt. Dit denken wil zich bevrijden van opgelegde dogma’s en willekeurige voorschriften die de mens klein houden en machteloos maken. Een van de eersten in de geschiedenis die vorm heeft gegeven aan dit bevrijdend denken, is de in Amsterdam geboren filosoof Bento Spinoza (1632-1677). Met zijn radicale filosofie opende hij het visioen van menselijke gelijkheid en ondergroef hij het gezag dat de geestelijke en wereldlijke machthebbers van zijn tijd zich hadden toegeëigend.
Spinoza en de actualiteit
Spinoza was met zijn denken een van de grondleggers van een democratische en tolerante samenleving. Hiermee is hij het boegbeeld van Amsterdam als stad die streeft naar vrijheid en verdraagzaamheid. Op dit festival zal niet alleen Spinoza’s denken worden belicht, maar zullen sprekers als Russell Shorto, Gerdi Verbeet, Stine Jensen, Jaap Cohen, Jan Bor, Arnold Heumakers, Hedy d’Ancona, Fatihya Abdi, Maaike Meijer, Humberto Schwab en vele anderen ook ingaan op de uitdagingen waar Amsterdam, Nederland en de hedendaagse burger nu voor staan.
