‘Baruch of Benedictus? De biografie van Spinoza

(zie onder voor praktische info en tickets: >  link naar kaartverkoop OBA)

Wordt Spinoza’s filosofie vooral bepaald door zijn joodse achtergrond? Of is Spinoza een denker die voortborduurde op het cartesianisme en de wetenschappelijke revolutie? En in welke mate was hij schatplichtig was aan de zeventiende-eeuwse Republiek der Nederlanden, een staat waar relatieve tolerantie heerste en die niet door een vorst maar door burgers werd bestuurd? Maar hoe zit het dan met zijn Spaans-Portugese afkomst? In hoeverre speelde die een rol? En hoe belangrijk is kennis van Spinoza’s leven en van de historische context eigenlijk voor het begrijpen en waarderen van zijn filosofie?

Deze en nog meer vragen komen aan de orde in de monumentale biografie van Spinoza die de beroemde historicus en Spinozakenner Jonathan Israel schreef.

De ruim 1300 bladzijden tellende biografie verscheen in 2023 in het Engels, en op de Spinozadag 2026 zal de Nederlandse vertaling (Uitgeverij Van Wijnen) worden gepresenteerd onder de titel: Spinoza. Leven, werk en invloed

 

Op deze Spinozadag zal Jonathan Israel een lezing geven naar aanleiding van zijn boek, waarin hij onder meer zal ingaan op het belang van Spinoza’s achtergrond en levensloop voor het begrijpen van zijn filosofie, en op de vraag of Spinoza ook ons vandaag nog veel te zeggen heeft.

Jonathan Israel is Emeritus hoogleraar Institute for Advanced Study, Princeton, en auteur van vier invloedrijke en spraakmakende boeken over de Verlichting en bovenstaande biografie Spinoza. Life & Legacy (Oxford University Press, 2023).

 

Hierna volgen vijf kortere referaten:

 

> De biografie van Jonathan Israel
Door Rob Hartmans, voorzitter van de Amsterdamse Spinoza Kring, publiceerde als historicus meerdere boeken en is vertaler van de Spinozabiografie van Jonathan Israel.

> Spinoza en de Nederlandse Republiek
Door Wiep van Bunge, hoogleraar Geschiedenis van de filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, auteur van onder meer Spinoza Past and Present (2012) en Spinoza. Een Haags portret (2026).

> Spinoza en het Joodse denken
Door David Wertheim, directeur van het Menasseh ben Israel Instituut voor Joodse Studies, onder meer auteur van Salvation through Spinoza (2011).

> Spinoza's Spaans-Portugese achtergrond
Door Sybrand Veeger, promovendus Katholieke Universiteit Leuven. Hij doet onderzoek naar het verband tussen Spinoza’s denken over rationaliteit en diens emotietheorie.

> Spinoza, een icoon van Nederland
Door Henri Krop, emeritus hoogleraar Spinoza-studies aan Erasmus Universiteit Amsterdam, vertaler van de Ethica en auteur van Spinoza. Een paradoxale icoon van Nederland.

 

Naast deze lezingen zijn er nog gesproken columns door de Jonge Denkers Jovie de Heus en Ilja Groothof Schröder.
De muzikale bijdrage wordt verzorgd door duo Lararche Flamenca.
De dag wordt gepresenteerd door voormalig Jonge Denker Maike van de Pavoordt.

Tijdens de Spinozadag zal de Nederlandse vertaling van de biografie worden verkocht.
 

>

Datum: 22 november 2026

Tijd: 13.00 – 17.00 uur (zaal open 12.30)

Toegang: € 20,– / OBA-leden en houders Stadspas € 10,–

Locatie: Openbare  Bibliotheek Amsterdam, Oosterdokskade 143 Amsterdam

Tickets: >  link naar kaartverkoop OBA

 

---

---

 

Eerdere edities

2025: Spinozadag  over macht en recht – Politiek in een tijd zonder illusies
Pooyan Tamimi Arab, Jorieke Manenschijn, Haroon Sheikh, twee jonge denkers: Omar Chamnaoui en Jonathan Thomaes , Lotte Sarembe (muziek), Maike van de Pavoordt (presentatie)

2024: Spinozadag/festival, Bevrijdend denken van Spinoza tot nu
In het kader van Amsterdam 750 jaar.
Met diverse sprekers

2023: Spinoza en de huidige emotiecultuur
Hannah Laurens, Arnold heumakers, Damiaan Denys, Freek de Jonge, Fay Lovsky
en twee jonge denkers des Vaderlands: Amy van Andel en Maike van de Pavoordt

2022: Spinoza & Vrijheid
Pooyan Tamimi Arab, Yoram Stein, Annelien de Dijn, Abram de Swaan
en twee jonge denkers des Vaderlands: Fabiënne Touset en Eline Fennis

2021: Spinoza en het Complot
Karianne Marx, Jamie van der Klaauw, Jelle van Buuren
(olv Henri Krop)

2020: Veiligheid, Rechtstaat, Vrijheid -350 jaar TTP
Ivm corona online lezingen van Henri Krop, Jo Spaans, Ernst van den Hemel

2019: Het verlichtingsideaal in digitale tijden
Daan Roovers, Marleen Stikker, Egbert Dommering, Ingmar Vroomen
(o.l.v. Karianne Marx)

2018: Spinoza/vreemdeling
Femke Halsema (opening), Irene Zwiep, Pooyan Tamimi Arab, Luc Panhuysen 
(o.l.v. Karianne Marx)

2017: Spinoza en de oneindigheid
Vincent Icke, Jeroen Bartels, Floris Cohen
(o.l.v. Karianne Marx)

2016: De actualiteit van Spinoza's politieke filosofie
Piet Steenbakkers (lancering spinozaweb.org) Henri Krop (inleiding), Tinneke Beeckman,
David Kenning, Nelleke Noordervliet (o.l.v. Karianne Marx)

2015: Spinoza - Collectief of individu?
Frits Bolkestein (opening), Piet Steenbakkers, Charlotte Hemelrijk, Alex Brenninkmeijer
(o.l.v. Karianne Marx)

2014: Spinoza en Koerbagh - provo’s van de Gouden Eeuw?
Kajsa Ollongren (opening), Bart Leeuwenburgh, Henri Krop, Hedy d'Ancona
(o.l.v. Karianne Marx)

2013: De Groene Spinoza, Spinoza en duurzaamheid
Frans van der Avert (opening), Arnold Heertje, Marjan Minnesma
(o.l.v. Catharina Rinzema)

2012: Spinoza en de Revolutie van het Denken
Eberhard van der Laan (opening), Jonathan Israel, Arnon Grunberg
(o.l.v. Carien de Jonge)

2011: Spinoza en de Vrije wil
Carolien Gehrels (opening), Jan Knol, prof.mr. Eugène Sutorius, Boris van der Ham
(o.l.v. Carien de Jonge)

2010: Spinoza en het Verschil
Ed van Thijn (opening), Piet Steenbakkers, Ahmed Marcouch
Rob Hartmans (column/gespreksleider)

2009: Spinoza en de Liefde
Piet Steenbakkers, Kees Schuyt, Martin Simek, Caroline Gehrels (slotwoord)

2008: Vrij zijn, hoe doe je dat?
Caroline Gehrels (opening), Jeroen Bartels, Hans Achterhuis
(o.l.v. Rob Hartmans)