Nieuws

Op de Spinozadag van 27 november in Paradiso is The Spinoza Web gelanceerd. Deze website stelt zich tot doel om de kennis over Spinoza's leven, werken en filosofie te verzamelen en voor een divers publiek, van geïnteresseerde leek tot expert, toegankelijk te maken. De site (vooralsnog Engelstalig) is het resultaat van het NWO onderzoeksproject van Piet Steenbakkers, Jeroen van de Ven en Albert Gootjes (Universiteit Utrecht).

Via https://spinozaweb.org/ kunnen gebruikers op twee manieren toegang krijgen tot de verzamelde gegevens. Voor de geïnteresseerde leek is er een multimediale 'Timeline', de experts kunnen hun hart ophalen met een database, waarin onder andere alle bekende zeventiende eeuwse edities van de werken van Spinoza beschreven staan, evenals de nu bekende brieven. Verder kan op personen en plaatsen worden gezocht. In de komende tijd zullen de mogelijkheden worden uitgebreid, en zal ook een Nederlandstalige versie beschikbaar komen.  

Jan Knol (1946-2016)

Op 5 mei jongstleden is Jan Knol in zijn woonplaats Smilde overleden. Hoewel hij al enige jaren kampte met ziekte komt zijn overlijden onverwacht. Met zijn boekjes En je zult spinazie eten (2006), Spinoza uit zijn gelijkenissen en voorbeelden (2007), Spinoza’s intuïtie (2009) en Spinoza in 107 vragen en antwoorden (2015), en zijn hertaling van de Korte Verhandeling (2011) heeft hij meer dan wie ook bijgedragen aan het breed toegankelijk maken van de kern van Spinoza’s filosofie.  De Amsterdamse Spinoza Kring verliest een gewaardeerd docent en Spinozavriend.

Zijn in eigen beheer uitgegeven Spinoza’s 259 stellingen (mede ontwikkeld naar aanleiding van de studiegroepen die hij voor de Amsterdamse Spinoza Kring heeft gegeven), blijft bij de nabestaanden van Jan Knol te verkrijgen (à €20,-) door middel van een mail naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. 

Op zondagmiddag 6 december komen in een uitverkochte Rode Hoed prominente wetenschappers en religieuze leiders bijeen om de ban tegen Spinoza onder de loep te nemen. Filosofen, religieuze leiders en historici uit Amerika, Nederland en Israël zullen in debat gaan over de historische achtergronden, rechtmatigheid en morele implicaties van de ban, en over de mogelijkheid die op te heffen.

Naar aanleiding van het kunstwerk Dearest Friend als onderdeel van het Amsterdam Light Festival heeft de Amsterdamse Spinoza Kring tweemaal, op 15 en op 22 december, een themabijeenkomst in Huis de Pinto georganiseerd. Henri Krop sprak over Spinoza en vriendschap en Erik Bindervoet vertelde over zijn boek De achtbaan van Spinoza. Net als dit boek werden de avonden opgeluisterd met illustraties van Saskia Pfaeltzer. 

De lezing is hier na te lezen.

De Spaanse kunstenares Darya von Berner liet zich voor het Amsterdam Light Festival inspireren door Spinoza. Haar stralende versie van Spinoza's brief aan Lodewijk Meijer was van eind november tot half januari te zien bij het beeld van Spinoza aan de Zwanenburgwal. Het kunstwerk is opgenomen in de vaarroute Water Colors maar ook voor de voorbijganger te bezichtigen. 

Voor wie het gemist heeft,  lees verder voor een prachtige foto van Bas Beekuizen. 

Vanaf 17 september draait in Pathé bioscopen in heel Nederland Spinoza, een vrije denker van filmmaker Robin Lutz. Voor het actuele overzicht van zalen en voorstellingen kunt u terecht op de website van Pathé.

Burgemeester Eberhard van der Laan van Amsterdam heeft vandaag voor het eerst de nieuwe vrijmetselaarsprijs uitgereikt. De zogeheten Hermannus van Tongerenprijs ging naar twee organisaties: de Amsterdamse Spinozakring en de Vereniging Het Spinozahuis.

Spinoza Centre for Neuroimaging versterkt hersenonderzoek in Amsterdam. Amsterdam is een bijzondere onderzoeksfaciliteit rijker. In het zojuist geopende Spinoza Centre for Neuroimaging kunnen vierhonderd neurowetenschappers uit de regio gebruik maken van ultragevoelige MRI-scanners voor fundamenteel onderzoek naar de werking van hersenen en hersenaandoeningen.

Spinoza Centre for Neuroimaging

Tussen 28 augustus en 11 september 2015 organiseren Jeroen Bartels en Frans Jespers op het Griekse eiland Lesbos twee maal een cursus met als onderwerp De Ethica van Spinoza. In de Agenda (onder augustus en september) is meer informatie over de cursus te vinden.

Vanwege de voorbereidingstijd voor enerzijds de docenten en anderzijds de deelnemers is het van belang dat belangstellenden zich vóór 1 februari opgeven. Opgeven kan via Els Maes, Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. Na 1 februari ontvangen belangstellenden uitvoeriger informatie.

Amsterdam krijgt er weer 551 nieuwe betaalbare studentenwoningen bij. De eerste paal van de Spinozacampus II (stadsdeel Zuidoost) ging woensdag 5 november de grond in. In mei 2015 kunnen de eerste studenten al hun woning in. De resterende woningen worden opgeleverd in juni en augustus.

Familiegeschiedenis op televisie, dat kennen we van Verborgen verleden en Who Do You Think You Are? in Groot-Brittannië. Ook in de Verenigde Staten is familiegeschiedenis 'hot', CNN laat in het programma Roots de familiegeschiedenis van dertien presentatoren onderzoeken. Presentator John Spinoza Berman komt in één van deze afleveringen naar Amsterdam en spreekt in het Stadsarchief Eric Heijselaar over zijn voorouders. Is hij familie van de Amsterdamse filosoof Spinoza?

De familie Espinoza komt aan het begin van de 18e eeuw uit Barbarije in Noord-Afrika naar Amsterdam. 150 jaar later vertrekt de overgrootvader van John naar Boston. In de tussenliggende jaren kent de familie een aantal hoogte- en dieptepunten, de aanvankelijke rijkdom verdwijnt na een faillissement en ook komt John er achter dat er in de familie nogal eens sprake is van bastaardkinderen. Of de presentator inderdaad afstamt van 'onze Spinoza' ziet u in deze aflevering:

stadsarchief.amsterdam.nl/actueel/nieuws/laatste_nieuws/index.nl.html

Department of Philosophy and Moral Sciences and Sarton Centre for History of Science, Ghent University

Concepts and methods in philosophy and history of science: Calendar 2014-2015

Contact Charles Wolfe: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

All meetings are, unless otherwise announced, in the seminar room of the Library at Rozier 44, a block away from Blandijnberg (http://goo.gl/maps/01uKL), Wednesdays 14.00-16.00.

Jan Knol, schrijver van En je zult spinazie eten en andere toegankelijke boeken over de filosofie van Spinoza, heeft naar aanleiding van een studiegroep Ethica die hij voor de Amsterdamse Spinoza Kring begeleidde de stellingen van Spinoza's Ethica van commentaar voorzien. Dit geschrift Spinoza's 259 stellingen (186 p.) is bij hem verkrijgbaar voor € 20,- (incl. verzending). Belangstellenden kunnen contact met Jan Knol opnemen via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

De bibliotheek van Huis de Pinto is niet alleen een ruilbibliotheek maar heeft ook naslagwerken staan die niet meegenomen mogen worden. Als ASK lijkt het ons mooi als daar ook een plank met werken van en over Spinoza komt te staan. Wie boeken van of over Spinoza over heeft, kan die voor deze plank doneren, zodat zoveel mogelijk mensen in Huis de Pinto kennis kunnen maken met deze Amsterdammer. Heeft u een boek over of kent u iemand die grote opruiming houdt en boeken over Spinoza heeft? We horen het graag via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Na het vertrek van de openbare bibliotheek uit Huis de Pinto aan de Sint Antoniesbreestraat is het gebouw opgeknapt en is de benedenverdieping ingericht als Cultureel en Literair Centrum van en voor de buurt. Er is een ruilbibliotheek, een leestafel en er worden culturele evenementen georganiseerd. Zie www.huisdepinto.nl voor informatie over deze activiteiten.

De Amsterdamse Spinoza Kring heeft ook een plekje gekregen in dit centrum; ons nieuwe postadres is Sint Antoniesbreestraat 69, 1011 HB Amsterdam. Op donderdag van 15.00-17.00 uur is voorzitter Frank van Kreuningen (of iemand anders van de ASK) aanwezig voor een gesprek over Spinoza en de ASK. Ook zullen onze introductiecursussen en studiegroepen voortaan in Huis de Pinto bijeenkomen.

Op zaterdag 24 mei worden de VPRO Bob den Uyl Prijs voor het beste literaire reisboek en de VPRO Bagagedrager uitgereikt. Dit zal gebeuren tijdens VPRO neemt je mee: Een grenzeloos boeiende middag in Pakhuis De Zwijger in Amsterdam.

Voor deze elfde VPRO Bob den Uyl Prijs zijn genomineerd: Joris van Casteren met Het been in de IJssel, Marcel van Engelen met Het kasteel van Elmina, Raoul de Jong met De grootsheid van het al, Lieve Joris met Op de vleugels van de draak, Rudi Rotthier met De naakte perenboom en Laura Starink met Duitse wortels. Wim Brands zal de genomineerden interviewen.

Burgemeester Jozias van Aartsen van Den Haag is beschermheer geworden van de documentaire die over filosoof Spinoza wordt gemaakt. Van Aartsen is zeer verheugd dat Spinoza, die uit Amsterdam werd verbannen en asiel vond in Den Haag, de film krijgt die hij verdient, zo maakte producent Robin Lutz vrijdag bekend.

Lutz werkt momenteel aan de film over het leven en denken van Spinoza en wat de 17e-eeuwse denker vier eeuwen later nog voor ons betekent. Baruch Spinoza (1632-1677) stond aan het begin van de Verlichting. Zijn kritiek op de Bijbel maakte hem een controversieel persoon: zijn belangrijkste boek Ethica werd pas na zijn dood gepubliceerd. Spinoza was bovendien een van de eerste denkers die betoogde dat alle mensen gelijk zijn en dat iedereen de vrijheid moet krijgen om te geloven, te denken en te zeggen wat hij of zij wil.

Producent Lutz wil vooral een documentaire maken die Spinoza's gedachtegoed en de betekenis daarvan voor een groot publiek duidelijk maakt. "Zijn denken is nog steeds voor het grote publiek relatief onbekend omdat hij zijn teksten in het Latijn schreef", legt hij uit. Er wordt ook een duidelijke link gemaakt naar Den Haag, Voorburg en Rijnsburg waar Spinoza terecht kwam toen hij vanwege zijn denkbeelden uit Amsterdam werd verbannen. "Spinoza was één van de eerste mensen die Den Haag profileerde als stad van Vrede en Recht. Daarom wilde burgemeester Van Aartsen zijn naam ook graag aan het project verbinden."

De film wordt in de zomer van 2015 uitgebracht. Opnames vinden plaats in Den Haag, Amsterdam, Voorburg, Rome en Duitsland. Er wordt ook een lesbrief worden gemaakt over Spinoza die aan middelbare scholen in de regio Den Haag wordt aangeboden.

21 maart 2014

Na de succesvolle realisatie van de eerste fase van de Spinozacampus in 2012 hebben Emile Jaensch (wethouder Amsterdam Zuidoost) en Haerzathe Investments in gezelschap van hun partners Plegt-Vos Bouwgroep en Stichting DUWO de eerste officiële stap gezet in het vervolg op de eerdere samenwerking.

Afgelopen week werd de grondovereenkomst getekend voor de ontwikkeling van nog 552 woningen op de Spinozacampus. Met de 700 woningen uit de eerste fase geven de partners hiermee voortvarend invulling aan de ambitie van de stad Amsterdam om het tekort aan betaalbare studentenwoningen op korte termijn in te vullen. Ook de overeenkomst met Stichting DUWO, de grootste studentenhuisvester van Nederland met meer dan 27.000 verhuureenheden, staat op het punt om getekend te worden. Het grootste gedeelte van de nieuw te bouwen woningen zullen in gebruik worden genomen door studenten van het University College van de Hogeschool In Holland, waarmee DUWO een exclusieve samenwerking heeft opgestart.

Lange tijd was hij vooral populair in het buitenland, hoewel we hem wel in de Canon van Nederland hebben opgenomen en hij zelfs nog een poos op het biljet van duizend gulden heeft geprijkt: filosoof Benedictus de Spinoza.

Daar lijkt verandering in te komen. Vandaag verschijnt de vertaling uit het Latijn van zijn Staatkundige Verhandeling en er komt een boek uit dat hem als historische figuur in onze vaderlandse geschiedenis plaatst. Maar: wat is nou eigenlijk de kern van zijn filosofie en wat kunnen wij daar 350 jaar later nog mee? Meer dan genoeg, stelt filosoof en Spinoza-kenner Miriam van Reijen.

Luister hier naar de opname van EenVandaag (Radio 1) van 13 maart 2014.

Prof. dr. Piet Steenbakkers heeft een subsidie gekregen van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) in de Vrije competitie geesteswetenschappen. Steenbakkers (Filosofie / Descartes Centre) gaat onderzoek doen naar het leven en het netwerk van Spinoza.

Via de Vrije competitie is financiering beschikbaar voor de beste geesteswetenschappelijke onderzoeksvoorstellen, zonder thematische randvoorwaarden. Elk van de gehonoreerde programma's omvat minimaal twee samenhangende deelprojecten, waarbij de samenhang een aantoonbare meerwaarde heeft voor het eindresultaat van het onderzoeksprogramma. In totaal zijn er in deze ronde zes voorstellen gehonoreerd.

Het web van Spinoza

De waardering van Spinoza's filosofie is altijd sterk beïnvloed geweest door zijn reputatie en verhalen over zijn leven. Dit project onderzoekt dat verband, en ontwikkelt instrumenten om alle informatie die voorhanden is over Spinoza's leven en netwerken beschikbaar te maken.

Schrijfschool Scriptplus interviewt filosoof Henri Krop over zijn boek Spinoza – een paradoxale icoon van Nederland: www.scriptplus.nl/spinoza

Kruispunt Radio, het radioprogramma 'met muziek, inspirerende ontmoetingen en verhalen bij de dag' van de RKK (iedere donderdag, vrijdag en zaterdag van 18 tot 19 uur op Radio 5) besteedde op 21 februari 2014 aandacht aan de sterfdag van Spinoza. Luister hier naar het item waarin Karianne Marx, bestuurslid van en docente bij de Amsterdamse Spinoza Kring, kort uitlegt wat het actuele belang van Spinoza en zijn filosofie is.

Theo van der Werf, secretaris van Vereniging Het Spinozahuis, reikte dinsdag 21 januari 2014 de Spinozapenning uit aan drie medewerkers van de Groningse universiteitsbibliotheek. Dit vanwege hun verdiensten bij het beheren en catalogiseren van de volledige bibliotheek van het Spinozahuis.

Eind 2007 kreeg de UB de boekerij van Baruch de Spinoza (1632-1677) die zich bevindt in het Spinozahuis te Rijnsburg, tijdelijk in bruikleen. Deze boekerij, zo'n 300 boeken, moest in verband met de renovatie van het Spinozahuis tijdelijk elders worden ondergebracht, waarbij de keuze viel op de UB Groningen. Omdat de boekerij nog niet via de Nederlandse Centrale Catalogus (NCC) was ontsloten, werd de complete boekerij gecatalogiseerd. Inmiddels zijn de werken wereldwijd op bibliografisch niveau toegankelijk. Vakspecialist Jacob van Sluis leidde het project, Tonnis Musschenga verzorgde de bibliografische beschrijving van de 156 delen, en Ruud Strooboer was er voor de logistieke organisatie.

Makers van documentaire over Theo Loevendie en de totstandkoming van zijn opera over Spinoza zoeken sponsoren

"De mensen die Theo Loevendie alleen van zijn muziek kennen, weten niet wat zij missen. Wie ooit het voorrecht geniet hem te horen vertellen, zal met open mond aan zijn lippen blijven hangen totdat hij is uitgesproken. En dat kan gelukkig wel even duren." (Kees van Kooten)

Een Universele Vogel is een documentaire over de Nederlandse jazzmuzikant en componist Theo Loevendie. Een film van Oogland Filmproducties, door John Albert Jansen en Marieke Rodenburg. Om de documentaire te realiseren, zoeken de makers sponsoren en donateurs.

Werkgroep Tyssot de Patot uit Deventer stuurde ons de volgende oproep.

"Beste lezer,

Dit is een crowdfunding actie van een Deventer comité dat het historische boek Reizen en avonturen van Jacques Massé van Simon Tyssot de Patot (1655-1738) wil uitgeven. Deze Simon was een van de eersten die in de vroege Verlichting een reisboek schreef. Dit boek is verschenen in verschillende talen, alleen nooit in het Nederlands. Hij was, aldus de Britse historicus Jonathan Israel, één van de belangrijkste auteurs uit de vroege Verlichting. Maar in Nederland is deze Simon Tyssot de Patot, die vele jaren verbonden was aan het Athenaeum Illustre te Deventer, een onbekende figuur gebleven. Zijn bijzondere reisverhaal (onwillekeurig denk je dan aan boeken als Gullivers reizen of Robinson Crusoë) had ook een duidelijk maatschappelijke inhoud. De auteur maakte aannemelijk dat verschillende culturen naast elkaar kunnen bestaan. Een novum in de tijd van Tyssot de Patot, zo begin 18de eeuw. Hij was met zijn boek een voorloper. Maar door het feit dat hij niet in het Nederlands schreef relatief, is hij onbekend gebleven. Dat vinden wij onterecht.
We willen dus heel graag een Nederlandse vertaling van zijn opmerkelijke reisboek. En we hopen dat u ons wilt steunen.

De Spinozalens 2014 gaat naar de Amerikaanse moraalfilosofe Susan Neiman. Dat heeft de Haagse locoburgemeester Ingrid van Engelshoven zondag 24 november 2013 bekendgemaakt, op de geboortedag van Spinoza. De in 1955 geboren Neiman is directeur van het researchinstituut Einstein Forum in Potsdam. Zij studeerde filosofie aan de Harvard University en aan de Freie Universität in Berlijn, was Associate Professor aan Yale University en Tel Aviv University.

Susan NeimanNeiman schrijft behalve wetenschappelijke teksten ook voor het algemene publiek. Van haar hand verscheen onder meer Morele helderheid. Goed en kwaad in de 21ste eeuw (2010), Het kwaad denken. Een andere geschiedenis van de filosofie (2004). Eerder publiceerde zij The Unity of Reason: Rereading Kant (1994) en Slow Fire: Jewish Notes from Berlin, een autobiografie over haar leven als joodse vrouw in 1980 in Berlijn (1992).

De onderscheiding moet de erfenis van de Nederlandse 17de-eeuwse denker Baruch Spinoza levend houden en kritische en creatieve denkers eren. De Spinozalens, een prijs die beoogt het debat over ethiek en moraal te stimuleren, wordt eens in de twee jaar uitgereikt aan een nog levende intellectueel. In het tussenliggende jaar eert de Stichting Internationale Spinozaprijs een overleden denker.

Neiman krijgt de prijs, € 10.000 en een sculptuur van Spinoza, over een jaar uitgereikt in de Nieuwe Kerk in Den Haag.

Zaterdag 19 oktober 2013
Museum Boerhaave, Leiden

Op zaterdag 19 oktober a.s. neemt de Britse professor Jonathan Israel van het Princeton Institute for Advanced Studies het eerste exemplaar in ontvangst van Verlichting in Nederland 1650-1850. Het boek is een uitgave van het Leidse Centrum voor de Studie van Religie en Verlichting.

De Internationale School voor Wijsbegeerte is van start gegaan met een gratis digitaal filosofietijdschrift, getiteld i-Filosofie. Het tijdschrift, dat eens per maand zal verschijnen, bevat gefilmde gesprekken met filosofen, boeksignaleringen, historische lezingen, nieuws, voorpublicaties en een agenda. Na verschijning van het eerste nummer heeft het tijdschrift al meer dan duizend abonnees. De ISVW als ideële organisatie lanceert i-Filosofie om meer ruchtbaarheid te geven aan de filosofie in Nederland en om de filosofie meer zichtbaar te maken via de moderne media. Natuurlijk besteedt i-Filosofie ook aandacht aan de opleidingen, cursussen, boeken en hoorcolleges van de ISVW zelf.

i-Filosofie is beschikbaar als iBook voor de Ipad of als PDF. De iBook-variant is te prefereren, omdat daarin video's, audiofragmenten en teksten optimaal worden geïntegreerd. Bovendien hebt u er meer mogelijkheden om met een simpele klik aanvullende informatie op te vragen. Maar ook de PDF-variant is de moeite waard.

Abonneren op i-Filosofie kan via deze link: www.isvw.nl/tijdschrift/abonneren

Het nulnummer en het eerste nummer van i-Filosofie vindt u hier: www.isvw.nl/category/tijdschrift/edities

René Gude volgt Hans Achterhuis op als Denker des Vaderlands. Hij zal de komende twee jaar in Trouw en Filosofie Magazine het nieuws duiden.

Gude (1957) is een van de grondleggers van de publieksfilosofie en spraakmakend filosoof. Hij was hoofdredacteur van Filosofie Magazine en nam onlangs afscheid als directeur van de Internationale School voor Wijsbegeerte vanwege ziekte. Hij verloor in 2011 een been aan botkanker.

Van de twee belangrijkste werken van de zeventiende-eeuwse filosoof Benedictus de Spinoza (1632-1677) was tot op heden onbekend wie de boeken had gedrukt. Ondanks verwoede pogingen van vroegere onderzoekers bleef het een raadsel welke boekdrukker schuilging achter de valse namen en adressen op de titelpagina's. Twee jonge studenten van de Universiteit van Amsterdam hebben nu door typografisch onderzoek de identiteit van de drukker kunnen achterhalen. Op een congres over de radicale verlichting in Brussel onthulden zij dat de Amsterdamse drukker Israël de Paul (1630-1680) de geheime drukker van Spinoza's meesterwerken was.

Amsterdam, 27 juli 1668. We bevinden ons in de pijnkamer van het stadhuis op de Dam, waar de arts en jurist Adriaan Koerbagh (1633-1669) wordt voorgeleid om zijn vonnis aan te horen: 10 jaar rasphuis. Na een jaar overlijdt hij onder erbarmelijke omstandigheden. En waarom? Alleen maar omdat hij schreef dat de bijbel niet heilig en Jezus niet goddelijk was.

De vrijheid van meningsuiting werd door Koerbagh verdedigd en door Amsterdam vertrapt. Het wordt tijd dat Amsterdam deze man excuses aanbiedt en hem zichtbaar maakt in de stad. Noem een laan of straat naar deze held van de Westerse verlichting.

Help mee om Amsterdam te overtuigen! Zet een handtekening. Het is een kleine moeite en u hoeft zich geen zorgen te maken: dankzij Adriaans vroege strijd voor uw vrijheid van meningsuiting zult u hiervoor niet meer worden vervolgd!

De petitie Een monument voor Adriaan Koerbagh vindt u hier.

Prof. Steven Nadler van de University of Wisconsin, Madison, gespecialiseerd in de filosofie van de zeventiende eeuw, schreef een lovende recensie over prof.dr. Wiep van Bunge's laatste boek Spinoza Past and Present: Essays on Spinoza, Spinozism, and Spinoza Scholarship. Dit boek bestaat uit twaalf essays over Spinoza's joodse achtergrond, zijn visie op metafysica, wiskunde, religie en de samenleving. Speciale aandacht is er voor de zogenaamde Radicale Verlichting, waarbij Van Bunge een nieuwe interpretatie van Spinoza's rol in de vroege Nederlandse Verlichting biedt.

Spinoza is de beroemdste filosoof uit onze geschiedenis. Hij vraagt zich van alles af en is bekend geworden om zijn gedachtes. Spinoza's boeken waren 400 jaar geleden verboden. In zijn tijd kon je namelijk niet altijd zeggen wat je denkt, of schrijven wat je van iets vindt. Samen met filosoof Bas Haring en een groepje kinderen gaat Lisa filosoferen. Ze komt erachter wie Spinoza is, wat zijn ideeën zijn en waarom zijn boeken werden verboden.

Het bestelformulier heeft enige tijd niet correct gefunctioneerd. Heeft u een bestelling geplaatst, maar geen reactie gekregen? Dan is uw bestelling niet verwerkt. U wordt verzocht uw bestelling opnieuw met het webformulier te plaatsen.

Bioscoopconcern Pathé gaat een documentaire over het leven en denken van filosoof Spinoza gratis aanbieden aan scholieren, studenten en het grote publiek. Dat heeft producent Robin Lutz bekendgemaakt.

Het debat dat Jonathan Israel en Herman Philipse op maandag 26 november 2012 gehouden hebben in De Balie, Amsterdam, is nu op YouTube terug te zien.

Met de recente toekenning van de Nobelprijs voor de Vrede aan de Europese Unie en met de Amerikaanse verkiezingen in aantocht, is het bewaken van onze democratie urgenter dan ooit. Dienen de Verlichtingsidealen het democratische doel? Waar zijn de idealen van de founding fathers nog te ontwaren? Zijn de politieke instituten geperverteerd door belanghebbenden van buitenaf? Verkwanselen wij, de kinderen van de Verlichting, onze eigen erfenis en zetten we daarmee onze democratie op het spel? Het debat was deel twee in de academische reeks 'De Totalitaire Verleiding'.

Zondag 25 november heeft de burgemeester van Amsterdam, Eberhard van der Laan, de Frans Banninck Cocqpenning uitgereikt aan professor Jonathan Israel. Hij overhandigde de onderscheiding tijdens de 5e Spinozadag in Paradiso in Amsterdam.

© Gerard Arninkhof 2012© Gerard Arninkhof 2012De historicus Jonathan Israel (Institute for Advanced Study, Princeton, VS) heeft geschreven over de Nederlandse geschiedenis, het tijdperk van de Verlichting en het Europese Jodendom. Hij heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de internationale bekendheid van de stad Amsterdam als historische handelsstad en intellectuele vrijstaat.

Professor Israel heeft met zijn onderzoek laten zien dat de Verlichting, die de westerse samenleving zo radicaal heeft veranderd, in Nederland geboren werd. Uit Nederland afkomstige en in Nederland gevestigde denkers deden Europa op zijn grondvesten trillen. Democratie, het vrije woord, tolerantie en individuele vrijheid – al deze waarden hebben in de beleving van de westerse mens een vanzelfsprekendheid gekregen, die er niet altijd is geweest. Toen ze voor het eerst naar voren werden gebracht, waren deze ideeën zeer radicaal. In zijn studies gaat Israel terug naar de filosofische wortels van onze democratische rechtsstaat: de Radicale Verlichting.

Tijdens de afgelopen Museumnacht (3 november 2012) hebben Jasper Jeensma (ontwerper) en Jochen Riester (docent reclame, communicatie en onderzoek aan de Hogeschool van Amsterdam) een lichtwerk op het Spinozabeeld aan de Amstel in Amsterdam geplaatst.

Dr. Leen Spruit heeft de Radboud Science Award 2012 van de Radboud Universiteit Nijmegen gewonnen. Deze prijs heeft als doel om kinderen op een inspirerende wijze kennis te laten maken met de wetenschap. Daartoe gaat hij het komende jaar zijn onderzoek bewerken tot lesmateriaal voor basisscholieren. Voor de totstandkoming van dit materiaal wordt samengewerkt met jonge onderzoekers, pabostudenten, leraren en medewerkers van het Wetenschapsknooppunt Radboud Universiteit (WKRU).

Spruit ontving de prijs op donderdag 20 september 2012 uit handen van prof. mr. Bas Kortmann, rector magnificus. Prof. dr. Rutger Engels (orthopedagoog) en prof. dr. Pieter Medendorp (hersenonderzoeker) waren de andere prijswinnaars. Bij deze bijeenkomst waren ook leerlingen van basisscholen uit Malden en Nijmegen aanwezig. De kinderen hadden op hun school vragen voorbereid voor de genomineerden.

Dr. Leen Spruit woont in Napels, werkt in Rome maar is als onderzoeker verbonden aan het "Center for the History of Philosophy and Science" van de Radboud Universiteit in Nijmegen. Zijn specialisme is de verhouding tussen filosofie, theologie en de empirische natuurwetenschappen in het vroegmoderne tijdperk. Dr. Leen Spruit heeft afgelopen jaar in het Vaticaan het enige bewaarde handschrift ontdekt van Spinoza's Ethica. Deze vondst was voorpaginanieuws in NRC Handelsblad en andere kranten. Dit handschrift is bij Brill in Leiden gepubliceerd.

Op de website www.historici.nl zijn de lezingen die twee van de meest vooraanstaande Princeton-professoren, Anthony Grafton en Jonathan Israel, op 31 augustus in Amsterdam hebben gegeven, als video terug te zien.

In de zeventiende eeuw kwam de traditionele visie op de Bijbel op losse schroeven te staan door nieuw tekstonderzoek. Van Gods woord en gids voor het leven werd het boek gedegradeerd tot louter een geschiedenis van het Joodse volk. Spinoza speelde hierbij een doorslaggevende rol.

Dat betekende een enorme omslag: klopten traditionele geloofswaarheden nog? Had de Bijbel nog autoriteit? Anthony Grafton en Jonathan Israel gaven hun visie op de rol van Spinoza in dit proces.

Omdat de lezingen van Grafton en Israel volgeboekt waren, maakte het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis deze lezingen openbaar. Het Huygens ING organiseerde deze lezingen samen met het Descartes Centre en de KNAW.

De NTR heeft een reeks korte animaties over uiteenlopende onderwerpen gemaakt. Nuttige kennis voor weetgierige types: Clipphangers. Verrassende antwoorden op verrassende vragen, in de vorm van een grappige animatie. De Clipphangers worden op televisie uitgezonden, maar zijn ook op een website te bekijken. Hier de Clipphanger over Spinoza.

Alle Clipphangers kunt u hier vinden.

Karel D'huyvetters heeft met enkele anderen in Vlaanderen het initiatief genomen voor een website over Spinoza. D'huyvetters schrijft er het volgende over.

"Spinoza staat in de belangstelling, of toch enigszins. Ook in Vlaanderen zijn er mensen bezig met Spinoza, of willen meer weten over deze fascinerende figuur en zijn gedachtegoed. Er is echter in Vlaanderen bij mijn weten geen vereniging die zich daarvoor inzet. Men moet uitwijken naar de overigens uitstekende buitenlandse websites.

Samen met enkele anderen heb ik het initiatief genomen om een contactpunt te maken voor Spinoza in Vlaanderen, onder de vorm van een website met die naam. Het is onze bedoeling om daar allerlei nieuws te brengen over Spinoza in de Vlaamse context.

Sympathisanten met dit initiatief worden hierbij vriendelijk opgeroepen om zich aan te melden op die website. Door de vermelding van hun naam scharen ze zich achter de algemene doelstelling: Spinoza bekend maken in Vlaanderen.

Het is niet onze bedoeling om een vereniging op te richten. Dit initiatief is kosteloos en vrijblijvend.

We beginnen bescheiden. Samen kunnen we dan zien hoe het verder moet. Mag ik op jouw steun rekenen? Dank en van harte welkom!"

blog.seniorennet.be/spinoza_in_vlaanderen

D66'er Boris van de Ham heeft donderdag 5 juli tijdens zijn laatste inbreng in de Tweede Kamer het Theologisch-politiek Traktaat van Spinoza aangeboden aan Kamervoorzitter Gerdi Verbeet. Het was hem opgevallen dat er wel een Bijbel en Koran op het leesplankje bij haar plek staan, maar geen seculier leesvoer.

Van der Ham zei er dit van:

"Voorzitter, ik was altijd gefascineerd door de grote hoeveelheid boeken die daar onder uw handbereik staan. Wetteksten, woordenboeken, maar ook de Bijbel en ook de Koran. Maar het is vreemd dat nog nooit iemand uit meer seculiere hoek u wat heeft aangeboden om onder uw, en daarmee ons aller handbereik te hebben. En dat terwijl de Nederlandse geschiedenis zoveel inspirerende denkers heeft voortgebracht. Daarom biedt ik u deze mooie uitgave van het 'Theologisch-politiek traktaat' van Spinoza aan. Een denker die niet alleen mij, maar ongetwijfeld ook veel breder inspirerend wordt geacht. Ik hoop dat uw boekenplank in de plenaire zaal daarmee nog vollediger wordt gemaakt. Ik sluit af met een prachtige zin uit Spinoza's traktaat: 'Het doel van de staat is de vrijheid'."

Verbeet was blij met het boek. "Het staat hier ter inspiratie voor u allen", sprak ze tegen de Kamerleden.

Rikus Koops, hertaler van Spinoza's Korte Verhandeling, wil de kennis die hij door het hertalen van deze tekst heeft opgedaan, graag delen. Daarom is hij begonnen met een leesgroep op internet. Deze leesgroep bestaat uit twee delen, een forum en een serie toelichtingen.
Op het forum kunnen lezers hun vragen, opmerkingen en antwoorden kwijt en kunnen ze hun ervaringen delen. Rikus Koops zal ook zelf op het forum meedenken en meedoen en daar waar noodzakelijk vragen beantwoorden.
In aanvulling op zijn hertaling van de Korte Verhandeling is hij momenteel toelichtingen op dit boek aan het schrijven. Deze geven nadere uitleg bij het boek en bevatten achtergrondinformatie die in het boek niet opgenomen is. De toelichtingen zullen gaandeweg op de site worden gepubliceerd. Inmiddels (mei 2012) is een drietal toelichtingen verschenen.

In het kader van de viering van 400 jaar betrekkingen tussen Nederland en Turkije, vond van 21 t/m 23 mei 2012 in Kocaeli (Turkije) een symposium over Spinoza plaats.

Tussen Kocaeli (Izmit) en Amsterdam bestaat sinds 2000 een stedenband.

Het symposium 'Spinoza, filosoof tussen twee culturen', is georganiseerd in het kader van de 10de Internationale Dagen van de Filosofie van in de Universiteit van Kocaeli.  Op het symposium - een samenwerking tussen de gemeente Kocaeli, de gemeente Amsterdam, de Universiteit van Kocaeli en de Universiteit van Amsterdam - gaf Eberhard van der Laan, burgemeester van Amsterdam, een lezing.

Amsterdam en Kocaeli denken na

WatSpinoza wakkert de publieke discussie aan door vragen te stellen. Deze zijn gebaseerd op het gedachtegoed van de Nederlandse filosoof Spinoza. Mediamatic heeft de 16 vragen samen met schrijver/filosoof Dirk van Weelden geformuleerd.

watspinoza in kocaeliDe zestien in het Turks vertaalde Spinoza vragen werden verspreid in de Turkse stad Kocaeli (Izmit) en in Amsterdam. Via de website WatSpinoza kan men op de vragen reageren.

Spinoza was dit jaar het onderwerp van de internationale filosofie-conferentie van de Universiteit van Kocaeli. Eberhard van der Laan, burgemeester van Amsterdam, heeft tijdens de conferentie (21-23 mei) een toespraak gehouden over Spinoza's rol in de maatschappelijke ontwikkeling van Amsterdam.

WatSpinoza is een project van Mediamatic. In 2012 doet men een vragenronde in Kocaeli, zusterstad van Amsterdam in Turkije. Het project is een cadeautje van Amsterdam aan Kocaeli.

De rijke collectie filosofie van de Koninklijke Bibliotheek is een onuitputtelijke bron voor informatie over filosofie in Nederland. Denker op het Scherm ontsluit digitale bronnen,  handschriften en boeken en biedt toegang tot een database met bijna 50.000 lemmata over wijsbegeerte en tot actuele informatie over tijdschriften en organisaties voor Nederlandse filosofie. Uitgebreide profielen van filosofen geven momentopnamen van de Nederlandse filosofische ontwikkelingen.

Met de lancering van Denker op het scherm biedt de KB voor tevens een nieuwe geheel gedigitaliseerde versie aan van het unieke handschrift van Spinoza's Korte verhandeling, een voorstudie van de Ethica.

Eind april 2012 zijn 7 profielen over filosofen uit online geplaatst: Siger van Brabant, Spinoza, Geulincx, 's Gravesande, Hemsterhuis, Brouwer, Hans Achterhuis en de huidige Denker des Vaderlands René Gude. Later komen ook de andere profielen en meer actuele informatie online.

In de D-buurt van Amsterdam Zuidoost, aan de Daalwijkdreef verrijst in rap tempo een studentenbuurtje. Het tot Spinozacampus gedoopte terrein is de afgelopen maanden gereed gemaakt voor 700 studio's die er de komende 15 jaar zullen staan, tussen de flat Daalwijk en de Gooiseweg.

In plaats van eerste paal: eerste studentenwoning nieuwbouw Spinozacampus 'ingehesen'

De bouw van 700 studentenwoningen op de Amsterdamse Spinozacampus begon niet met de traditionele eerste paal. Wethouder Emile Jaensch, portefeuillehouder Ruimtelijke Ontwikkeling en Coördinatie Vernieuwingsgebieden van Amsterdam Zuidoost had woensdag 25 april 2012 de belangrijke taak de 'eerste' studentenwoning aan het Dennenrodepad op zijn plek te hijsen.

Na een lange restauratie is museum Het Spinozahuis in Rijnsburg vanaf dinsdag 27 maart 2012 weer geopend voor publiek.

De tegenwoordig wereldberoemde filosoof werd in 1632 in Amsterdam, in de wijk Vlooienburg (Vloedenburg, nu Waterloopleinbuurt), geboren. Het huis van zijn ouders is niet bewaard gebleven. Wel zijn er twee huizen bekend waarvan we weten dat Spinoza er enige jaren heeft gewoond, namelijk in Rijnsburg en in Den Haag.

Stan Verdult heeft op YouTube een deel geplaatst van de muziek van de Spinoza Opera van Ton de Kruyf. Met dit stuk werd in 1971 het Holland Festival geopend. Stan kreeg de opname van Olivier Sliepen, een vriend van de in februari 2012 overleden De Kruyf.

Als socioloog heeft Margreet Brandes zich verdiept in de hersenwetenschap en de relatie ervan met de samenleving. Ze heeft bijzondere belangstelling voor Spinoza en Coornhert. Vanuit deze belangstelling heeft zij een Spinozawandeling ontwikkeld waarvan zij de tekst op haar website heeft geplaatst onder de titel Revolutie van de geest. De tekst kan worden beschouwd als een 'digitale' wandeling en kan dienen als uitgangspunt voor verschillende wandelingen, die men afhankelijk van eigen voorkeur en de tijd zelf kan samenstellen.

De Ethica van Spinoza behoort tot de grote meesterwerken van de westerse wijsbegeerte. Het betoog begint daar waar volgens Spinoza ook het begin van alles ligt: bij God ofwel de natuur. Vervolgens situeert Spinoza de mens als onderdeel van die natuur en laat hij zien welke beperkingen maar ook welke ruimte dat met zich meebrengt voor het menselijk streven naar ontplooiing en geluk. Het laatste deel van de Ethica handelt over de menselijke vrijheid, die volgens Spinoza mogelijk is juist dankzij de natuurlijke bepaaldheid van de mens. Omdat zijn stelsel alles omvat, van een metafysica tot en met een bevrijdingstheorie, en Spinoza zijn betoog sober, beknopt en precies heeft geformuleerd, vergt de Ethica veel van de lezer.

Onlangs is op initiatief van o.a. Stan Verdult de Spinoza Kring Limburg opgericht.
De SKL heeft tot doel bij te dragen tot het ontwikkelen van een levend Spinozisme waarin het voortreffelijke - dat even moeilijk als zeldzaam is - wordt gezocht voor het persoonlijk én maatschappelijk leven. Men tracht dit met name te doen door het bevorderen van de belangstelling voor en het verbreiden en verdiepen van de kennis van het gedachtegoed en de wijsbegeerte van Benedictus de Spinoza in Limburg.

Vrijdag 23 september 2011
Stroom, Den Haag

Het standbeeld van Spinoza op de Haagse Paviljoensgracht is woensdagmorgen 31 augustus van zijn sokkel gehaald en op een vrachtwagen getakeld. In Amsterdam heeft het standbeeld van Thorbecke hetzelfde lot ondergaan. Beide standbeelden zijn tijdelijk geplaatst in kunst- en architectuurcentrum Stroom in Den Haag. Van 24 september tot en met 11 december 2011 zijn de beelden daar samen te zien in de tentoonstelling Until it stops resembling itself van kunstenaar Hans van Houwelingen, over hoe monumenten zich verhouden tot de samenleving.

In het kader van haar Vrij Denken Festival organiseerde de VPRO de verkiezing van de vader van de gewetensvrijheid in Nederland: Erasmus, Spinoza of Multatuli? Via de website Geschiedenis24.nl kon gestemd worden een van de drie. Spinoza is de overtuigende winnaar van deze verkiezing geworden. 

NRC Handelsblad 26 mei 2011

Origineel 'Ethica' van Spinoza ontdekt
door David Rijser

ROTTERDAM - De Nederlandse filosoof Leen Spruit, verbonden aan de universiteit La Sapienza in Rome, heeft in de Vaticaanse bibliotheek een uniek en tot nu toe onbekend handschrift van de Ethica van Baruch Spinoza gevonden.

Het gaat om een afschrift van Spinoza's eigen tekst uit 1675. Dat afschrift is ouder dan de tekst van de Ethica die we tegenwoordig lezen. Die editie (1678) blijkt grammaticaal en stilistisch door Spinoza's postume tekstbezorgers bewerkt ten behoeve van publicatie.

Stichting Internationale Spinozaprijs, de organisatie achter de Spinozalens, heeft in 2010 een lesbrief ontwikkeld over het leven en werk van Spinoza voor leerlingen van HAVO en VWO als aanvulling op bestaande leermiddelen voor de vakken filosofie, levensbeschouwing en wereldoriëntatie. De lesbrief, geschreven door Dr. Hans Dijkhuis, wordt gratis aan scholen ter beschikking gesteld. Inmiddels zijn er ruim 10.000 lesbrieven aangevraagd. De lesbrief (2,7 MB) kunt u hier downloaden.

De immer naar Spinozana speurende Stan Verdult maakte op zijn weblog van 4 juli 2010 melding van Spinozalezingen van de BBC, die inmiddels op YouTube te beluisteren zijn.

ramsey_nasr01.jpgActeur en dichter Ramsey Nasr (1974) vertolkt de hoofdrol in een film over het leven van de filosoof Spinoza. Dat heeft regisseur Rudolf van den Berg op zondag 14 december 2008 aangekondigd.

Nieuwbrief aanmelden

Blijf op de hoogte van onze activiteiten en ander Spinoza-nieuws.