Een monument voor Spinoza

De Amsterdamse Spinoza Kring wil bevorderen dat Amsterdam de stad van Spinoza (1632-1677) en Spinoza het boegbeeld van Amsterdam wordt. Allereerst streven wij naar de oprichting van een monumentaal gedenkteken in de buurt van de geboorteplek bij het Waterlooplein.

Vanaf de oprichting van de Amsterdamse Spinoza Kring is de ontwikkeling van een monumentaal gedenkteken (landmark) voor Spinoza één van de belangrijkste bezigheden van het bestuur geweest. En dan niet een standbeeld waar je al dan niet bewonderend aan voorbij loopt, maar een plaats waar Spinoza en zijn belangrijke gedachtegoed permanent aan de orde worden gesteld. Zodat iedere Amsterdammer van dat gedachtegoed en de betekenis daarvan voor Amsterdam toen en nu, op z'n gemak kennis kan nemen. Zo'n monument zou een plek moeten vinden in de buurt waar Spinoza geboren is en woonde, aan het Waterlooplein bijvoorbeeld. De eerste schattingen van de benodigde kosten lagen zo rond de € 450.000.

Het antwoord op deze vraag is onder andere te vinden in het baanbrekende boek Radicale Verlichting (2005) van de Britse historicus Jonathan Israel. Hij laat op overtuigende wijze zien hoe enorm groot de invloed van Spinoza's filosofie al tijdens zijn leven was, maar ook hoe fanatiek en meedogenloos de tegenstand was. Met een averechts effect, want zijn filosofie had ondergronds in heel Europa een enorme invloed. Wat nu de Verlichting genoemd wordt, was in feite een voor de wereldlijke en religieuze autoriteiten acceptabele variant van de rationele filosofie die Spinoza bijna een eeuw daarvoor had opgeschreven.

Spinoza is overduidelijk toe aan een serieuze herwaardering en aan een ruimhartig eerherstel in Amsterdam, de stad die zo'n grote rol in zijn leven en denken heeft gespeeld. Amsterdam mag zonder enige twijfel trots zijn op deze grote zoon die een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de totstandkoming van de seculiere, democratische en tolerante samenleving.

Op initiatief van de Stichting Spinoza Monument is op Spinoza's 376ste geboortedag, maandag 24 november 2008, een standbeeld van de hand van de kunstenaar Nicolas Dings ter ere van de grootste Nederlandse filosoof onthuld en wel vlakbij de plek waar zijn geboortehuis heeft gestaan.

De onthulling werd verricht door burgemeester Job Cohen en wethouder Carolien Gehrels van Amsterdam. De toespraak van wethouder Gehrels kunt u hier downloaden.

Om misverstanden te voorkomen: dit standbeeld is niet door de Amsterdamse Spinoza Kring, maar door de Stichting Spinoza Monument tot stand gebracht.

standbeeld09.jpgVanaf de aanvang hebben wij dit initiatief van de Stichting Spinoza Monument toegejuicht. Er kan immers niet genoeg aandacht worden gegeven aan Spinoza en zijn gedachtegoed. Dit standbeeld sluit uitstekend aan op ons streven om Spinoza tot boegbeeld van Amsterdam te maken. We zijn dan ook erg blij dat B&W van Amsterdam en het Amsterdams Fonds voor de Kunst zich achter dit initiatief hebben opgesteld.

De Amsterdamse Spinoza Kring is in 2006 opgericht om brede belangstelling te kweken voor Spinoza en zijn gedachtegoed en om zijn belang voor Amsterdam te promoten. Op weg daar naartoe is dit standbeeld een belangrijke stap - eindelijk staat er dan iets herkenbaars in Amsterdam. Maar genoeg is het niet.

Voor ons is het heel belangrijk dat wij niet de enige organisatie zijn die het belang van Spinoza wil onderstrepen.

De Amsterdamse Spinoza Kring spant zich ervoor in om tot een monumentaal eerbetoon aan Spinoza en zijn gedachtegoed te komen in de vorm van een Spinoza Centrum in Amsterdam. In dit kader is in 2009 een grote kunstmanifestatie My name is Spinoza* gehouden, waarmee het belang van Spinoza en een Spinoza Centrum wordt benadrukt. Tijdens de Spinozadag 2008** zijn de plannen hiervoor gepresenteerd.

Het standbeeld van Nicolas Dings is een belangrijke stap die de aandacht voor Spinoza vergroot en die nogmaals onder de aandacht brengt dat Spinoza het verdient om het boegbeeld van Amsterdam te zijn.

Op de website van Nicolas Dings is de brochure die gemaakt is over het standbeeld, te downloaden als PDF-bestand.

* In mei, juni en september 2009 was er, verspreid over Amsterdam, een hedendaagse kunstmanifestatie te zien en te beleven. Nationale en internationale kunstenaars onderstreepten het belang en de betekenis van de hoofdthema's uit het werk van Spinoza en hebben getest in hoeverre zijn gedachtegoed standhoudt in onze huidige tijd. Klik hier voor meer informatie.
** Dit evenement onder de titel Vrij zijn, hoe doe je dat? heeft op zondag 23 november 2008 plaatsgevonden in Paradiso, Amsterdam. Klik hier voor meer informatie.