Filosofie eigenzinnig gestript
door Cokky van Limpt
Margreet de Heer reist in het vandaag verschenen stripboek 'Filosofie in beeld' met reuzenstappen door de canon van de westerse filosofie. Moderne filosofie diept zij op in familiekring.
Aangekomen bij de zestiende en zeventiende eeuw, de periode van wetenschappelijke ontdekkingen en het scheiden der wegen tussen geloof en wetenschap, kiest De Heer een andere invalshoek: ze zoomt in op wat dichtbij huis gebeurt. "Erasmus, Descartes en Spinoza woonden en werkten in Nederland en die drie vatten het algemene gedachtengoed van die eeuwen goed samen."
Eenmaal aangeland bij de laatste fase, die van de moderne filosofie, liep ze vast, zegt De Heer. "Ik kon natuurlijk nog wel een poosje doorgaan met het opsommen van belangrijke filosofen, zoals Kant, Schopenhauer, Sartre, Wittgenstein, Kierkegaard, maar wilde ik dat eigenlijk wel? Gaat het er uiteindelijk niet om dat je zélf nadenkt? Natuurlijk is het belangrijk kennis te nemen van wat anderen zeggen, maar waar het op aankomt is dat je nagaat wat die ideeën voor jóuw leven betekenen. Wat doen echte mensen, hier en nu, met filosofie in hun eigen alledaagse leven?"
In 'Filosofie in beeld' figureert De Heer net als in haar stripreportage in Trouw zelf in het verhaal. Ze stelt zichzelf vragen en geeft commentaar op de filosofen en filosofieën waarover ze informatie geeft. Ook haar man Yiri – eveneens striptekenaar en verantwoordelijk voor het inkleuren van De Heers tekeningen – sluipt al vroeg het verhaal binnen en krijgt een steeds prominentere rol.
"We hebben ontzettend veel samen gepraat het afgelopen halfjaar, over hoe ik het zou doen, welke kant van een filosoof ik zou belichten enzovoorts. Bovendien zeg ik ook dat je filosoferen niet in je eentje moet doen, maar beter in gezelschap. In de strip discussiëren we dan ook veel met elkaar. Zelf vind ik deze mix van autobiografie en feiten verrassend, en de interactie tussen Yiri en mij werkt ook goed voor het verhaal. Het voorkomt bovendien dat ik me te veel opstel als schooljuf: 'kijk, kinderen, zo zit het'. Ja, daar heb ik, als dochter van twee dominees en afgestudeerd theoloog, inderdaad aanleg voor. Ik heb wel iets 'verkondigends', wil graag zó iets doorgeven, dat mensen het ook oppikken. Dat mag wel, maar het verhaal moet ook een bepaalde dynamiek houden, en die komt erin door de interactie tussen de hoofdpersoon en anderen."
Uit de professionele striphoek krijgt De Heer nog weleens de kritiek dat ze te veel tekst gebruikt. Tekst speelt inderdaad een grote rol in haar strips, maar het is een kwestie van smaak of dat storend is. "Toen ik tien was, wilde ik al schrijfster worden. Ik heb toen ook een roman geschreven van twaalf pagina's die ik wilde uitgeven. Het tekenen is er pas later bijgekomen. De tekeningen dragen bij mij de boodschap. Het gaat niet om de plaatjes op zich maar om de vertaling in beeld van wat ik wil vertellen."
De Heers boekje mikt op een publiek dat niet op voorhand iets met strips heeft, zoals Trouw-lezers en anderen met belangstelling voor religie en filosofie, misschien ook jongeren. "Ik hoop ook dat mijn boekje zijn weg zal vinden naar het voortgezet onderwijs. Daar zou het heel goed kunnen worden gebruikt ter ondersteuning van filosofielessen. De gesprekken bijvoorbeeld die Yiri en ik in het verhaal voeren over filosofische onderwerpen, kun je zó als uitgangspunt nemen voor een klassikale discussie. En de tien introducties op filosofen – Socrates, Plato, Aristoteles, Augustinus, Thomas van Aquino, Erasmus, Descartes, Spinoza, Friedrich Nietzsche en George Steiner – kun je zo gebruiken als basisinformatie voor een repetitie."
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Het bovenstaande artikel kunt u hier als PDF-bestand downloaden.