De onderstaande boekbeschrijvingen, gegevens en afbeeldingen zijn overgenomen van de websites van de respectievelijke uitgeverijen en vallen daarom als zodanig niet onder de verantwoordelijkheid van de ASK.

Met de onderstaande opsomming pretendeert de ASK geen volledigheid na te streven.

Miriam van Reijen: Het Argentijnse gezicht van Spinoza. Een politieke economie van de trieste passies

Miriam van Reijen's nieuwe boek over Spinoza begint met een onderzoek naar de samenhang van Spinoza's theorie van de passies en zijn politieke filosofie. Het gaat daarbij onder meer om het inzicht dat de passies een fundamentele rol spelen bij het ontstaan en voortbestaan van de staat, evenals bij het realiseren van het doel ervan: de vrijheid. Hoewel Franse denkers al sinds de jaren '60 van de vorige eeuw op deze samenhang in Spinoza's werk hebben gewezen, blijken het opmerkelijk genoeg vooral Argentijnse filosofen te zijn die het grote belang van deze thematiek beklemtonen.

Dit was voor Van Reijen aanleiding om 'het Argentijnse gezicht van Spinoza' nader te onderzoeken, waarbij een tweetal lijnen samenkomen. In feite gaat het namelijk om twee verschillende gezichten: het joodse en het passioneel-politieke. In het begin van de 20e eeuw was Argentinië het welvarendste en meest Europese land van Latijns-Amerika en tevens immigratieland bij uitstek. Onder de immigranten waren veel joden uit Oost-Europa die leden onder de pogroms van de tsaren. Tot aan 1977 zijn praktisch alle uitgaven en vertalingen van Spinoza's werken en de secundaire literatuur over Spinoza 'joods'. Daarnaast staat Argentinië bekend om de grote invloed van de psychoanalyse in het alledaagse leven van de Argentijnen. Aan de hand van het werk van twee Argentijnse psychoanalytici die niet alleen over Spinoza schrijven, maar ook vanuit zijn filosofie in de klinische praktijk werken, en politiek actief zijn, laat de auteur zien dat de 'passies en politiek'-connectie een typisch Argentijnse insteek is.

In de epiloog komt een onderbelicht thema van Spinoza aan de orde, geïnspireerd door het werk van een nieuwe generatie Franse filosofen, sociologen en economen die Spinoza zien als de filosoof van de sociale wetenschappen en met name van de economie. Hoe verhoudt zich deze 'politieke economie van de passies' tot een 'freudiaanse economie van de passies'? Welke rol kunnen de politieke verhoudingen, regelingen en instituties vervullen om te 'bezuinigen' op de (trieste) passies?

Naast bovengenoemde thema's biedt dit boek ook een overzicht van de geschiedenis van Argentinië, van de invloed van de westerse filosofie in Latijns-Amerika en van de bevrijdingstheologie en -filosofie als een poging een eigen Latijns-Amerikaanse filosofie te ontwikkelen.

Boeiende studie over de Argentijnse Spinoza-connectie tegen de achtergrond van de geschiedenis en filosofie van Latijns-Amerika.

Uitgeverij Klement, april 2010
320 blz, ISBN 978 90868 7063 9
ca. € 24,50

Jonathan Israel: A Revolution of the Mind. Radical Enlightenment and the Intellectual Origins of Modern Democracy

Democracy, free thought and expression, religious tolerance, individual liberty, political self-determination of peoples, sexual and racial equality – these values have firmly entered the mainstream in the decades since they were enshrined in the 1948 U.N. Declaration of Human Rights. But if these ideals no longer seem radical today, their origin was very radical indeed – far more so than most historians have been willing to recognize. In A Revolution of the Mind, Jonathan Israel, one of the world's leading historians of the Enlightenment, traces the philosophical roots of these ideas to what were the least respectable strata of Enlightenment thought – what he calls the Radical Enlightenment.

Originating as a clandestine movement of ideas that was almost entirely hidden from public view during its earliest phase, the Radical Enlightenment matured in opposition to the moderate mainstream Enlightenment dominant in Europe and America in the eighteenth century. During the revolutionary decades of the 1770s, 1780s and 1790s, the Radical Enlightenment burst into the open, only to provoke a long and bitter backlash. A Revolution of the Mind shows that this vigorous opposition was mainly due to the powerful impulses in society to defend the principles of monarchy, aristocracy, empire and racial hierarchy – principles linked to the upholding of censorship, church authority, social inequality, racial segregation, religious discrimination and far-reaching privilege for ruling groups.

In telling this fascinating history, A Revolution of the Mind reveals the surprising origin of our most cherished values – and helps explain why in certain circles they are frequently disapproved of and attacked even today.

Princeton University Press, 2009
296 blz, ISBN 978 14008 3160 9
€ 19,95
 

Herman De Dijn: Spinoza, de doornen en de roos

Spinoza's embleem, een roos met doornen, is er een dat in verschillende opzichten op zijn filosofie van toepassing is. Op het eerste gezicht lijkt deze filosofie een hard en meedogenloos denken dat alleen maar een negatieve boodschap bevat, die alle traditionele menselijke verwachtingen als illusies ontmaskert. En toch pretendeert datzelfde denken een heilsweg te kunnen aanduiden en ontwikkelde Spinoza een theorie van 'de beste staat'. De heilsboodschap van Spinoza, de roos, lijkt alleen inzichtelijk voor wie bereid is de 'doornen' te trotseren en de harde, steile weg van ingewikkelde 'geometrische' bewijsvoeringen te bewandelen.

Het beeld van de doornen en de roos kan ook in verband worden gebracht met het opmerkelijke fenomeen - duidelijk door Spinoza naar voren gebracht - dat temidden van de genadeloze natuur niet alleen menselijk floreren mogelijk is, maar zelfs voor sommigen de 'gelukzaligheid' van een intuïtieve kennis en een intellectuele liefde tot de God-Natuur. Het is alsof in die gelukzaligheid een ultieme, blije en verrukte aanvaarding van de harde waarheid mogelijk is. Een soort verzoening van de doornen en de roos?

Voor het eerst schreef Herman De Dijn, internationaal befaamd Spinozakenner, een Nederlandstalig boek over zijn grote inspiratiebron. Een prachtige monografie waarin alle onderdelen van Spinoza's oeuvre, inclusief zijn methodologie, godsdienstfilosofie en politieke filosofie, aan bod komen en waarin bovendien de onverminderde actualiteit van zijn denken op overtuigende wijze wordt aangetoond. Een boek dat zich kan meten met de beste Spinoza-interpretaties ter wereld en daarmee ook in een permanente staat van discussie verkeert.

Het langverwachte Nederlandstalige boek van Herman De Dijn over Spinoza. Niet alleen voor doorgewinterde spinozisten, maar voor ieder die op diepgaande èn onderhoudende wijze wil kennismaken met het denken van Nederlands grootste filosoof.

Uitgeverij Pelckmans-Klement, 2009
192 blz, ISBN 978 90868 7054 7
€ 19,95

Tinneke Beeckman (red.): Spinoza, filosoof van de blijheid

Baruch de Spinoza legt in de 17de eeuw de basis voor een radicaal nieuwe kijk op mens en samenleving. Hij tracht de mens te begrijpen zoals hij is, niet zoals hij zou moeten zijn; de mens niet veroordelen, maar onderzoeken, als een deel van de natuur. Met zijn naturalisme anticipeert Spinoza op het darwinisme: hij schetst de mens als een wezen dat vooral zijn voortbestaan (conatus) nastreeft.
Toch kan het menselijke handelen niet herleid worden tot het rationeel nastreven van het eigen nut. De menselijke conditie vat Spinoza niet in termen van eigenbelang. De blije, gelukkige mens is juist niet zelfzuchtig, maar vrij en geëngageerd tegelijk. Blijheid betekent hier niet louter een gemoedsstemming of een gevoel, maar de keuze voor een actief leven tegenover een passief ondergaan van de aandoeningen.

Blijheid en de conatus zijn twee centrale begrippen in Spinoza's Ethica. Deze bundel exploreert de rijkdom van dit complexe werk en toont de actualiteit van Spinoza's buitengewone denken. Een confrontatie met Hobbes' denken over zelfbehoud, macht en verlangen toont hoe relevant Spinoza's denken in de actuele crisis is: zijn naturalisme leidt juist niet tot individualisme of egoïsme. Liefde en seksualiteit zijn voor Spinoza altijd een Blijheid, maar vormen toch de kern van de menselijke tragedie.
Andere thema's zijn Spinoza's naturalisme van de affecten, zijn schatplichtigheid aan de oudheid (epicurisme) in zijn denken over de natuur en de mogelijkheid van een politiek van de Blijheid. De Blijheid is tot slot ook een essentieel aspect van de gelukzaligheid, hét doel van de praktische filosofie. Hoe dit te bereiken, wordt besproken in vergelijking met de boeddhistische meditatie.

Met bijdragen van Herman De Dijn, Tinneke Beeckman, Miriam van Reijen, Marin Terpstra. Het boek bevat ook de vertaling van twee artikelen geschreven door eminente Franse Spinozakenners: Alexandre Matheron en Laurent Bove.

Tinneke Beeckman (1976) is gastdocente aan de Vrije Universiteit Brussel en als postdoctoraal onderzoeker verbonden aan het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek Vlaanderen. Ze publiceerde onder meer over Nietzsche, Heidegger en Spinoza. Voor deze bundel verzorgde ze ook de vertaling uit het Frans.

Uitgeverij ASP, 2009
152 blz, ISBN 978 90548 7538 3
€ 19,95

Geluk. Lees- en schrijfcursisten reageren op Spinoza

Mensen die de Nederlandse taal aan het leren zijn, schrijven op wat hun gelukkig maakt. Dat doen ze in korte verhalen en gedichten. De lees- en schrijfcursisten reageren op de gedachten van de filosoof Spinoza (1632-1677) over geluk. In het voorwoord schreef Diewertje Blok: "Van lezen en schrijven wordt je wereld groter. Daar wordt iedereen toch gelukkig van!"

De boeken in de serie Leeslicht richten zich op mensen die moeite hebben met lezen. De boeken worden daarom hertaald in korte zinnen zonder moeilijke woorden. De nieuwe Leeslichtboeken hebben de drie iconen van Amsterdam Wereldboekenstad (Spinoza, Anne Frank en Annie M.G. Schmidt) als onderwerp. De Leeslichtreeks is een initiatief van Stichting Lezen & Schrijven.

Uitgeverij Eenvoudig Communiceren, 2009
40 blz, ISBN 978 908696 062 0
Voor volwassen en jongeren, leesniveau A2/B1
€ 5,00

Bij een aantal boeken in de serie Leeslicht zijn lesbrieven gemaakt. Download hier de Spinoza-lesbrief, met tips, vragen en opdrachten. De brief is gemaakt voor laaggeletterden en kan ook gebruikt worden bij inburgering en het NT2 onderwijs.

Jan Knol: Spinoza's intuïtie

De filosofische inzichten van Spinoza maken voor iedereen het hoogste geluk bereikbaar, maar dat is niet iets wat iedereen zomaar ten deel valt. In dit boek licht Jan Knol toe hoe we het kunnen bereiken.
Spinoza onderscheidt drie soorten kennis. De eerste soort is de verbeelding, waarmee we ons met alledaagse versnipperde informatie een beeld vormen van de werkelijkheid. De tweede soort is de rede, waarmee we verbanden kunnen leggen. De derde en hoogste soort kennis is de intuïtie. Daarmee krijgen we inzicht in de totale samenhang van de dingen en het besef verbonden te zijn met God oftewel de Natuur. En dat levert de hoogste vorm van geluk op.
Gebruikmakend van voorbeelden uit het werk van Spinoza legt Jan Knol uit hoe deze drie soorten kennis zich tot elkaar verhouden en wat de waarde ervan is. Voor het gemak van de lezers somt hij plaatsen op waar Spinoza zich in zijn werken expliciet uitspreekt over de intuïtie. Dat is nog niet eerder gedaan.

Uitgeverij Wereldbibliotheek, 2009
144 blz, ISBN 978 90284 2269 8
€ 14,50

Miriam van Reijen: Spinoza. De geest is gewillig, maar het vlees is sterk

Dit boek wil vooral het actuele belang laten zien van Spinoza's denken, dat in bepaalde opzichten als tegendraads kan worden gekenmerkt. Het schetst een weg naar wat Spinoza het 'ware goed' noemt, een individuele levenskunst, waarin inzicht, deugd, macht, vrijheid en vreugde samenvallen. Het schetst ook een weg naar het 'hoogste goed', een tegelijk verleidelijk en realistisch perspectief van een samenleving waar de mens, juist door zich met anderen te verenigen, zijn hoogste eigenbelang realiseert.

Het boek maakt korte metten met de nog steeds gangbare opvatting dat in Spinoza's filosofie, net als bij de Stoïcijnen en Descartes met hun sterk rationalistische inslag, de ratio de emoties de baas zou kunnen. Een belangrijke basisidee in Spinoza's werk is immers juist dat de rede niets vermag tegenover de passionele drijfveer van het 'vlees', totdat zij zelf tot passie wordt. De auteur schetst Spinoza als een realist, voor wie het gaat om de mens zoals hij is, en niet zoals hij zou moeten zijn. Zijn uitgangspunt van de identiteit van lichaam en geest heeft verregaande consequenties voor klassieke filosofische thema's als de vrije wil, het (niet) bestaan van het kwaad en de relatie van wijsheid en geluk. Wat betreft Spinoza's politieke filosofie lijkt zijn pleidooi voor de radicale vrijheid van denken naast zijn opvatting dat de staat de godsdienstuitoefening moet controleren en zo nodig beperken, een directe deelname aan het actuele debat. Ten slotte neemt de auteur het voor Spinoza op ten aanzien van een vaak slecht begrepen en niet geaccepteerd thema in zijn denken: de positie van de vrouw in de democratie.

Uitgeverij Klement / Uitgeverij Pelckmans, 2008
232 blz. ISBN 978 90868 7022 6
€ 22,95

Steven Nadler: De ketterij van Spinoza

Waarom werd Baruch Spinoza (1632-1677) op vierentwintigjarige leeftijd zo onverbiddelijk uit de Amsterdamse joodse gemeenschap gebannen? Dit mysterie is het uitgangspunt van De ketterij van Spinoza. In dit filosofische vervolg op zijn hooggewaardeerde biografie van deze 17e-eeuwse denker betoogt Steven Nadler dat het ontkennen van de onsterfelijkheid van de ziel de voornaamste zonde van Spinoza was. Maar dat maakt het mysterie alleen maar groter: er is namelijk geen specifiek joods dogma met betrekking tot onsterfelijkheid. Om verschillende religieuze, historische en politieke redenen was het simpelweg een uiterst gevoelig onderwerp in het Amsterdam van 1650.

Nadler analyseert en becommentarieert Spinoza's eigen visie op de eeuwigheid van de geest en de rol die de ontkenning van de eigen onsterfelijkheid speelt in zijn filosofische gedachtegoed. Hij beargumenteert dat Spinoza's opvattingen niet alleen een voortvloeisel van zijn eigen metafysische beginselen waren, maar tevens een hoogtepunt waren van een intellectuele tendens in het joods rationalisme.

Uitgeverij Atlas, 2008
272 blz, ISBN 978 90450 1405 0
€ 14,93

Robert Misrahi: 100 woorden over de Ethica van Spinoza

Spinoza’s Ethica verscheen kort na zijn dood in 1677 en is zonder twijfel zijn meesterwerk. Aan de hand van kernwoorden uit de Ethica reist Robert Misrahi in 100 lemma’s door dit sleutelwerk in de westerse filosofie.
"De weg naar geluk is ongetwijfeld 'moeizaam' en 'steil'. Maar die weg bestaat: de Ethica laat zien dat hij er is en hoe de weg tot het einde toe kan worden afgelegd. Daarmee geeft Spinoza antwoord op het belangrijkste bezwaar dat tegen geluk wordt ingebracht, namelijk dat het onbereikbaar zou zijn: de zoektocht door de Ethica brengt het geluk onder woorden en maakt het tevens begrijpelijk en realiseerbaar, dat wil zeggen bereikbaar."

Uitgeverij Atlas, 2007
288 blz, ISBN 978 90450 0004 6
€ 8,90

Matthew Stewart: De ketter en de hoveling. Spinoza en Leibniz en het lot van God in de moderne wereld.

Ooit was filosoferen een gevaarlijke bezigheid. Dit gold voor niemand meer dan voor Baruch Spinoza, de 17de-eeuwse filosoof die uit de joodse gemeenschap in Amsterdam werd verstoten. Terwijl zijn opruiende manuscripten ondergronds de ronde deden, leidde Spinoza een nederig bestaan in Den Haag, waar hij optische lenzen sleep om de eindjes aan elkaar te knopen.

Ondertussen beklom Gottfried Wilhelm Leibniz, de veelzijdige uitvinder van de calculus, de maatschappelijke ladder naar een succesvolle carrière aan het hof. Terwijl hij openlijk afstand nam van Spinoza’s radicale ideeën, speurde hij in het geheim naar diens zeldzame manuscripten en schreef hij Spinoza clandestiene brieven waarin hij hem complimenteerde met zijn werk. In november 1676 bracht Leibniz zelfs een bezoek aan Spinoza.

Beide mannen stonden in het centrum van de zware religieuze, politieke en persoonlijke gevechten die ten grondslag liggen aan de moderne wereld. Maar terwijl de een in een god geloofde die door niemand als goddelijk werd beschouwd, verdedigde de ander een god waarin hij zelf waarschijnlijk niet eens geloofde.

In dit meeslepende boek over aantrekking en afstoting, over hebzucht en deugd, over religie en ketterij, vertelt Matthew Stewart over de ideeën-wedloop die de 17de eeuw op zijn grondvesten deed schudden – en die nog altijd doorgaat.

Uitgeverij J.M. Meulenhoff, 2008
Vertaling: Judith Dijs en Tom Kerkhove
352 blz, ISBN 978 90290 7991 4
€ 27,55

Rebecca Goldstein: De onbekende Spinoza

In 1656 werd de drieëntwintig jarige Baruch de Spinoza uit de joodse gemeenschap van Amsterdam geëxcommuniceerd. De jonge Spinoza was op dat moment al bezig zijn eigen radicale, seculiere antwoord op religie te ontwikkelen en een ambitieus filosofisch systeem, de Ethica, uit te werken dat hem tot modernist avant la lettre zou maken. Zijn poging om als jood noch als christen noch als moslim te leven was ondenkbaar in de zeventiende eeuw; zijn pleidooi voor politieke en religieuze tolerantie gold als inspiratie voor de Amerikaanse grondwet.
In De onbekende Spinoza gaat Rebecca Goldstein op zoek naar de mens die vaak verborgen blijft achter de filosofie. Zij onderzoekt de breuk tussen Spinoza’s gedachtegoed en zijn joodse verleden. Haar Spinoza is een steunpilaar van de Verlichting, en een verrassend eigentijdse figuur.

Jan Knol: Spinoza uit zijn gelijkenissen en voorbeelden

Spinoza's filosofie is fascinerend en hoogst actueel. Het gaat bij Spinoza om een nieuw godsbesef, waarvoor hij in zijn eigen tijd werd verketterd maar dat in onze dagen heel modern aandoet. Uit dat godsbesef leidt Spinoza op inventieve en systematische wijze allerlei inzichten af op het gebied van ethiek en moraal.
Aan de hand van Spinoza's gelijkenissen en voorbeelden illustreert Jan Knol Spinoza's gedachtengoed in begrijpelijke taal en blijft daarbij dicht bij diens tekst. Zo maakt hij de grote filosoof toegankelijk voor iedereen.
Knol besluit met een gesprek tussen Jezus en Spinoza, waarin hij de overeenkomsten en de verschillen in hun denken op lichtvoetige wijze belicht.

Uitgeverij Wereldbibliotheek, 2007 
208 blz, ISBN 978 90284 2194 3
€ 14,50

Jan Knol: En je zult spinazie eten. Aan tafel bij Spinoza, filosoof van de blijdschap 

De Ethica van Spinoza blijft voor de meeste mensen een gesloten boek, omdat het te moeilijk is. Toch is eenvoud een sterk kenmerk van Spinoza's filosofie. De verdienste van Jan Knol is dat hij de Ethica zodanig 'herschrijft' dat deze begrijpelijk wordt voor iedere lezer, jong en oud. Hij gebruikt daarvoor alledaagse bewoordingen en plaveit zodoende de weg naar de kern van het grootse gedachtegoed van Spinoza.
Spinoza kennen is een ervaring die tot nu toe weinigen gegeven was, maar door Jan Knol's directe benadering kan iedereen zijn leven nu blijvend verrijken met de 'filosofie van de blijdschap'.

Uitgeverij Wereldbibliotheek, 2006
128 blz, ISBN 978 90284 2096 0
€ 12,50 

Theo Zweerman: Spinoza's Inleiding tot de filosofie. Ethiek als verhuiskunde.

In dit prachtige boek concentreert de filosoof Theo Zweerman zich op een klein maar briljant stuk tekst van Spinoza: diens Inleiding bij de Verhandeling over de verbetering van het verstand. Vanuit Spinoza's Inleiding schreef Zweerman een eigen, heldere inleiding op de beroemdste Nederlandse denker, die tegelijk een heldere introductie is tot de filosofie als geheel.
Al op betrekkelijk jeugdige leeftijd heeft Spinoza zijn weg tot de filosofie in kort bestek beschreven: kennelijk met de bedoeling om geïnteresseerden te verleiden om met hem die weg te betreden. Als in een fraaie miniatuur toont hij dan al het meesterschap van zijn grote wijsgerige werken. Zweermans gedetailleerde commentaar legt deze luttele bladzijden in heel hun rijke zeggingskracht open. Zij blijken de uitnodiging te bevatten tot een verhuizing naar wat hij als een volwaardige levensvervulling in zijn Ethica wilde presenteren.
Met medewerking van redacteur Paul Juffermans bewerkte de auteur de oorspronkelijke, veel geroemde Franse editie van dit boek. Herman De Dijn schreef voor deze Nederlandse editie een Ten Geleide.

Uitgeverij Boom, 2006
288 blz, ISBN 978 90850 6148 9
€ 32,90

Pierre Bayle, Over Spinoza 
verzorgd door Jacob van Sluis en Henri Krop 

Dit boek biedt, naast de eerste moderne vertaling van het lemma 'Spinoza, Benoît de' in het Nederlands een heldere inleiding tot het leven van Bayle en tot de historische en intellectuele achtergrond van zijn kritiek op Spinoza.
Bij de herdenking van het sterfjaar van de filosoof Bayle (1647-1706) wordt deze filosoof geëerd met een becommentarieerde uitgave van een lemma uit zijn overzichtwerk Dictionaire historique et critique (1697-1702). Dit hoofdstuk betreft Baruch/Benedictus de Spinoza (1632-1677), jood, niet joods of christelijk, die het zijn zelf God danwel Natuur noemt, waarin de zijnden modificaties zijn. Bayle, een hugenoot die Frankrijk verliet wegens de dwang van het duo katholicisme-monarchie, woonde en werkte te Rotterdam. Bayle's bekendste werk is bovengenoemde Dictionaire, een vorm die tijdens de vroege Verlichting populair werd om uiteenlopende denkbeelden en denkers in te bespreken. Het bezwaar dat Bayle tegen de denkbeelden van Spinoza heeft, betreft voornamelijk diens monisme: Spinoza erkent maar één zijn (God oftewel Natuur). Bayle ziet daar allerlei filosofische problemen uit voortvloeien. Door uitvoerig op Spinoza's ideeën in te gaan, geeft Bayle Spinoza wel breed de ruimte. De tekst van het lemma zelf wordt gepresenteerd in een prachtige, scherpzinnige vertaling. De inleiding verheldert het scepticisme en het seculiere denken van Bayle. De nabeschouwing van Krop geeft inzicht in de verhouding van Bayle tot Spinoza. Een uitzonderlijk zorgvuldig gecomponeerde hommage. Met literatuuropgave.

Uitgeverij Damon, 2006
212 blz, ISBN 978 90557 3740 6
€ 19,90

Pierre-François Moreau: Spinoza en het spinozisme, een inleiding

Pierre-François Moreau is een van de leidende deskundigen inzake Benedictus de Spinoza (1632-1677), diens filosofie en de invloed ervan. Als geen ander overziet hij het recente internationale onderzoek. Deze inleiding tot Spinoza en het spinozisme is dan ook een onovertroffen gids tot de grootste Nederlandse filosoof.
Moreau gaat op alle facetten in: het rijke filosofische stelsel van Spinoza, zijn leven en werken, de context van zijn tijd, de ontvangst van zijn filosofie - in de geschiedenis van de wijsbegeerte, maar ook daarbuiten, bijvoorbeeld in de literatuur, de Bijbelwetenschap, het Verlichtingsdenken, het marxisme of de psychoanalyse. Moreau behandelt dit alles op een toegankelijke manier, zonder afbreuk te doen aan de complexiteit van de filosofische kwesties die in het geding zijn.
Daarbij gaat hij ook de lastige en omstreden elementen uit Spinoza's wijsbegeerte niet uit de weg, zoals Spinoza's afwijzing van een voorzienigheid en een hiernamaals, zijn pleidooi voor denkvrijheid en zijn principiële afwijzing van de vrije wil.

Uitgeverij Damon, 2004
Vertaling: Jeroen Bartels
108 blz, ISBN 978 90557 3473 3
€ 13,90

Wil Derkse, Miriam van Reijen, Theo de Wit, Arthur Eyffinger en Bas van Stokkom: Grenzen aan tolerantie, Erasmus, Hugo de Groot, Spinoza en de actualiteit

Na de terroristische aanvallen op de Twin Towers in New York, de moord op Pim Fortuyn en het felle debat over de integratie van allochtonen in Nederland is het begrip tolerantie weer uiterst actueel. Tot dan toe was de liberale opvatting over tolerantie politiek correct: alles mag als iemand anders er maar geen hinder van ondervindt. Nu dreigen bevolkingsgroepen, volkeren en religies te botsen zoals in een ver verleden of in verre landen.
Nederland heeft een naam als het gaat om tolerantie: Erasmus, Hugo de Groot en Spinoza werden beroemd door hun strijd tegen intolerantie. Maar nu leeft het gevoel dat tolerantie te ver is doorgeschoten. Intolerantie moet terugkeren. De grenzen van de tolerantie lijken bereikt.
Wil Derkse (filosoof), Arthur Eyffinger (rechtshistoricus) en Miriam van Reijen (filosoof) gaan in op de grenzen van tolerantie bij de grote Nederlandse traditie van Erasmus, Hugo de Groot en Spinoza. Marcel Becker (filosoof), Bas van Stokkom (socioloog) en Theo de Wit(filosoof) schrijven over de grenzen van tolerantie in de actualiteit.
De bundel verschijnt naar aanleiding van de lezingenreeks Tot hier! De grenzen van tolerantie in de traditie van Erasmus, Hugo de Groot en Spinoza die het Soeterbeeck Programma ontwikkelde.

Uitgeverij Damon, 2004
125 blz, ISBN 978 90557 3519 8
€ 11,90

Antonio Damasio: Het gelijk van Spinoza. Vreugde, verdriet en het voelende brein

Wat gebeurt er in de hersenen wanneer we de mentale verschijnselen ondergaan die we gevoelens noemen? En wat is eigenlijk het nut van gevoelens, op individueel en sociaal vlak?
Damasio's stelling is dat emoties manifestaties zijn van lichamelijke reacties op gebeurtenissen binnen en buiten het lichaam. Met spannende casestudies toont hij aan dat zulke emoties automatisch gepaard gaan met gevoelens - vrolijke, verdrietige of welke dan ook. De auteur laat vervolgens zien dat deze eenheid van lichaam en geest ons in het leven houdt, en ook zorgt voor onze culturele prestaties. Waar Damasio in De vergissing van Descartes (1995) afrekende met Descartes' scheiding tussen lichaam en geest, komt hij in dit boek tot de verassende ontdekking dat Spinoza beide weer verenigde en intuïtief de belangrijke rol van emoties vermoedde in het overleven van de menselijke soort en in cultuur.
Antonio Damasio schrijft kraakhelder en zonder zich te bezondigen aan vakjargon. De neurologische casestudies en zijn interpretaties daarvan zijn ronduit meeslepend.
Een baanbrekend boek over de lichamelijk herkomst van gevoelens en hun gevolgen voor het menselijk gedrag

Uitgeverij Wereldbibliotheek, 2003
Vertaling: Marjolijn Stoltenkamp
320 blz, ISBN 978 90 284 2002 1
€ 24,90

Wim Klever: Mannen rond Spinoza (1650-1700). Presentatie van een emanciperende generatie.

Een originele Amsterdamse taalkunde met een anti-expressionistische strekking; een originele natuurkunde waarin traagheid geenszins een vanzelfsprekende eigenschap der materie is; een originele politieke theorie waarin de souvereiniteit van de locale burgergemeenschap onvervreemdbaar is; een universele wiskundige formule die de sleutel is voor de oplossing van deelproblemen; een straf determinisme dat demonische trekken vertoont... Dit zijn slechts enkele van de verrassende themata waarover de vrienden van Spinoza - een van de allergrootste denkers en wetenschapsbeoefenaren uit onze Westerse geschiedenis - onder inspiratie van hun leermeester voortreffelijke verhandelingen hebben geschreven, die zowel wegens hun semi-clandestiene karakter alsook wegens gebrek aan vertalingen of hertalingen vaak onbekend of miskend zijn gebleven. Op basis van een diepgravende analyse wil dit boek een overzicht bieden van leven en werk van de 'mannen rond Spinoza'. In de indrukwekkende productie van deze elf geleerden worden verscheidene onderdelen van Spinoza's leer verder uitgewerkt en toegelicht. Voor hun publicaties konden zij soms profiteren van vertrouwelijk gekregen informatie. Het werk van deze geleerden uit de kring van Spinoza laat zien, dat onze 17e eeuw inzichten bereikte die qua diepte in de 18e eeuw niet meer zouden worden geëvenaard.

Uitgeverij Verloren, 1997/2002
249 blz, ISBN 9789065505637
€ 24,00

Margaret Gullan-Whur: Spinoza, Een leven volgens de rede

Hoewel er reeds veel over Spinoza werd gepubliceerd, is dit boek van Margaret Gullan-Whur de eerste groot opgezette biografie in bijna dertig jaar. In haar werk laat zij zien hoe Spinoza's belangrijkste filosofische overtuigingen zich ontwikkelden in de loop van zijn bewogen leven. Zij baseert zich op zeer recent wetenschappelijk onderzoek en verwijst naar de meest oorspronkelijke bronnen. In een gedetailleerde reconstructie van Spinoza's leven richt zij zich vooral op zijn poging om zich te midden van turbulente persoonlijke en sociale omstandigheden alleen te laten leiden door de rede.

Gullan-Whurs biografie van Spinoza is omvattend en toch zeer toegankelijk, geschreven met passie en grote eruditie, en richt zich expliciet tot een zeer breed publiek.

Uitgeverij Lemniscaat, 2000
429 blz, ISBN 978 90563 7271 2
€ 29,95

Roger Scruton: Spinoza

Benedictus de Spinoza (1632-1677) was tegelijkertijd de gees­telijke vader van de Verlichting en de laatste hoeder van de middeleeuwse wereld. Nederlands beroemdste filosoof trachtte een verzoening tot stand te brengen in het conflict tussen de moraal en de intellectuele eisen van zijn tijd, en een visie op het menszijn te formuleren die niet alleen nood­zakelijk maar ook eeuwig vrij is. Ondanks Spinoza's dikwijls ontoegankelijke stijl heeft zijn filosofie diepe in­druk gemaakt op grote denkers van later tijden. 'Wie God liefheeft, kan er niet naar streven dat God hem wedermint' – deze prachtige uitspraak uit de Ethica heeft schrij­vers als Herder en Goethe in vervoering gebracht. In dit boek analyseert Roger Scruton Spinoza's gedachtegoed op een heldere en systematische manier, en hij laat zien dat het nog steeds relevant is voor het denken van vandaag.

Verschenen in de serie Kopstukken filosofie

Uitgeverij Lemniscaat, 2000
143 blz, ISBN 978 90563 7280 4
€ 12,50

Theun de Vries: Spinoza, beeldenstormer en wereldbouwer

Theun de Vries zoekt in zijn boek over Spinoza vooral naar de mens in en achter de gedachten. In tegenstelling tot de meest gebruikelijke methode maakt hij geen onderscheid tussen 'leven' en 'werk' van de wijsgeer en beschrijft hij het tot stand komen van dit werk – vooral de Korte verhandeling, het Godgeleerd-staatkundig vertoog en de Ethica – in nauwe samenhang met de verschillende levensfasen van Spinoza's bestaan, dat zich afspeelde in een tijd van grootheid én menselijke drama’s, van uitzonderlijke figuren én ongehoorde uitbuiting. Het nationale gebeuren is niet langs hem heengegaan, maar hij was er als fervent tegenstander van een erfelijke dynastie en aanhanger van de Loevesteinse factie, waartoe ook Johan de Witt behoorde, ten nauwste bij betrokken.
De Vries ziet Spinoza vooral als 'denker tussen de klassen': als ambachtsman die op voet van gelijkheid verkeerde met de groten van de tijd, als jood die werd geduld, erkend en hier en daar zelfs bewonderd, maar die van behoudende zijde tevens werd gehaat en bestreden, als mathematicus die zijn wetenschap echter niet tot een nuova scienza, maar tot een 'wellevenskunst' herschiep, als de eerste werkelijke Bijbelcriticus die ons land heeft voortgebracht én als ontwerper van een humaan republikeins staatsbestel. Een indrukwekkend boek over een der grootste vrije geesten aller tijden, wiens werken al tijdens zijn leven werden verboden, maar die toch nergens anders had kunnen leven en denken dan in de paradoxale Republiek der Verenigde Nederlanden.

Uitgeverij H.J.W. Becht, 1972
238 blz, ISBN 978 90230 0260 4 (9023002601)

Steven Nadler: Spinoza

In deze biografie beperkt Steven Nadler zich niet tot het levensverhaal van de grote filosoof Baruch Spinoza. Hij neemt de lezer mee naar het joodse Amsterdam van de 17de eeuw en voert hem binnen in de wereld waarin Spinoza na zijn verbanning uit de joodse gemeenschap terechtkwam – het woelige politieke, sociale intellectuele en godsdienstige leven van de jonge Republiek der Verenigde Nederlanden.
Spinoza is niet alleen een grote biografie voor filosofen, historici en kenners van het joodse denken, maar ook een helder geschreven standaardwerk voor iedereen met belangstelling voor filosofie, de geschiedenis van het jodendom, de geschiedenis van het zeventiende-eeuwse Europa en de cultuur van de Gouden Eeuw.

Uitgeverij Olympus, 2006
536 blz, ISBN 978 90467 0021 1
€ 15,00

Jan Romein en Annie Romein-Verschoor: Benedictus Spinoza, De godloze godzoeker
in: Jan en Annie Romein: Erflaters van onze beschaving. Nederlandse gestalten uit zes eeuwen

Uitgeverij Querido, 1977 (vele drukken sinds 1938)
ISBN 978 90214 2028 8 (9021420287)

Klik hier voor deze tekst op de website van de DBNL (Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren).

Jonathan I. Israel: De Republiek 1477-1806

Dit boek geeft een onvoorstelbaar compleet en levendig beeld van de geschiedenis van de Nederlandse Republiek. De Bourgondiërs, de Habsburgers, het begin van de Reformatie en Renaissance, Alva, De Opstand, de Republiek als wereldmacht, tachtig jaar oorlog, de VOC, regenten en armenzorg, tolerantie en onderdrukking, het Twaalfjarig Bestand, Oldenbarnevelt en Maurits, de universiteiten, de kunst van de Gouden Eeuw, de stadhouderloze tijdperken, de Engelse Oorlogen, het Rampjaar, de gebroeders De Witt, de Glorieuze Revolutie, de patriotten – alles krijgt zijn plaats in dit weidse panorama.

Uitgeverij Van Wijnen, 1996
1380 blz, ISBN 978 90519 4337 5
€ 69,50

Jonathan I. Israel: Radicale Verlichting. Hoe radicale Nederlandse denkers het gezicht van onze cultuur voorgoed veranderden.

Enkele jaren geleden verscheen van de befaamde Engelse historicus Jonathan Israel de opvolger van De Republiek. Een omvangrijk en fascinerend boek over de meest ingrijpende verandering van denken in de westerse beschaving: de Verlichting.
In Radicale Verlichting laat Jonathan Israel zien dat de Verlichting die de westerse samenleving zo radicaal heeft veranderd in Nederland geboren werd. Uit Nederland afkomstige en in Nederland gevestigde denkers deden Europa op zijn grondvesten trillen. Overal werden ze gelezen, de radicale Nederlanders: Spinoza, Bekker, Van den Enden, de gebroeders Koerbagh, Lodewijk Meyer, Van Dale, Van Leenhof en vele anderen. Hun ideeën bepalen nog altijd ons denken. Israel brengt ze in dit boek op onnavolgbare wijze tot leven.

De oorspronkelijke Engelstalige uitgave bevat een klein katern met illustraties. Voor de Nederlandse vertaling zijn in overleg met prof. Israel uit collecties in heel Europa (maar vooral uit Nederland) afbeeldingen bijeengezocht, die door het hele boek heen zijn afgedrukt. Portretten, documenten, belangrijke gebouwen en locaties in Nederland en daarbuiten.
In de Engelstalige editie komen zeer veel citaten voor uit Nederlandse teksten: boeken, schotschriften, notulen van kerkeraden en gemeenteraden, brieven. Die werden allemaal in het Engels vertaald. In de Nederlandse vertaling zijn de originele citaten opgenomen. Prachtige, emotionele en kleurrijke uitspraken en zinswendingen in het Nederlands van toen. “Daarbij kon ik in een aantal gevallen de verleiding niet weerstaan langere gedeelten op te nemen, om zo de sfeer van de discussies en de achterliggende emotie des te beter te laten proeven,” aldus Jonathan Israel.

Uitgeverij Van Wijnen
944 blz, ISBN 978 90519 4239 2
€ 79,50

Jonathan I. Israel: Verlichting onder vuur

In Verlichting onder vuur vervolgt Jonathan Israel zijn fascinerende beschrijving en heroverweging van de westerse Verlichting, die onze samenleving zo fundamenteel veranderde. Hij richt zich nu op de eerste helft van de 18de eeuw en duikt opnieuw diep in de bronnen.
De Franse, Britse, Duitse, Italiaanse én Nederlandse Verlichting worden niet afzonderlijk, maar in hun samenhang beschreven waardoor allerlei misverstanden kunnen worden ontzenuwd. De felle strijd die in deze periode werd geleverd, kwam zeker niet alleen van buitenaf, maar werd minstens zozeer intern gevoerd: een strijd tussen een antidemocratische hoofdstroom en een grotendeels onderdrukte democratische, republikeinse en 'materialistische' marge.

Uitgeverij Van Wijnen, 2010
1184 blz, ISBN 978 90519 4327 6
€ 89,50

Jonathan Israel, Inger Leemans, Siep Stuurman en Marin Terpstra: Gedachtevrijheid versus godsdienstvrijheid. Een dilemma van de Verlichting

De Nederlandse filosoof Spinoza is volgens Jonathan Israel de eerste en meest radicale Verlichtingsdenker. Met Spinoza startte een nieuwe periode in het denken over de verhouding van godsdienstvrijheid en de vrijheid van meningsuiting. Israel keert zich fel tegen de opvatting dat de vroege Nederlandse Verlichting van Spinoza meer in harmonie met de godsdienst was, dan de Verlichting van de Franse philosophes. Als ideeënhistoricus ziet hij het als zijn plicht dit soort uitspraken over de Verlichting tegen te spreken. Ze zijn volgens Israel niet alleen "geschiedkundig volslagen verward en onjuist, maar ook politiek en sociaal uiterst schadelijk".

Het boek bevat naast de tekst van de Thomas More Lezing 2006 door Jonathan Israel ook bijdragen van de andere auteurs.

Uitgeverij Damon, 2007
104 blz, 978 90557 3810 6
€ 12,90

Jonathan I. Israel: In strijd met Spinoza. Het failliet van de Nederlandse Verlichting (1670-1800)

Jonathan Israel was van april tot juni 2007 aan de Koninklijke Bibliotheek verbonden als fellow. Hij sloot dit fellowship, dat in samenwerking met het NIAS werd uitgevoerd, af met een publiekslezing.

Spinoza, Van den Enden en hun leerlingen brachten in de late 17de eeuw Nederlandse democratie, gelijkheid en individuele vrijheid in combinatie met volledige tolerantie (in tegenstelling tot de beperkte tolerantie die in werkelijkheid was toegestaan in de Nederlandse Republiek) voor het eerst naar voren als filosofische agenda en als samenhangend systeem van moderne waarden. Tijdens de 18de eeuw bleef de Nederlandse publieke opinie zich over het algemeen sterk verzetten tegen hun ideeën, wat in sommige geledingen van de Nederlandse maatschappij tot de 20ste en 21ste eeuw heeft geduurd. Deze ‘verlichte waarden’ kregen in Nederland dankzij de Verlichting wel enige voet aan de grond na 1700, maar in de vroege 19de eeuw verloren ze opnieuw terrein.

Uitgeverij Bert Bakker, 2007
88 blz, ISBN 978 90351 3209 2
€ 12,50

Wim Klever: Spinoza classicus. Antieke bronnen van een moderne denker 

Geen denker is moderner dan Spinoza. Zijn fysische 'menskunde' en zijn magistrale causale verklaring van politieke processen geven hem een unieke positie in de geschiedenis van de laatste eeuwen. De wetmatigheden die hij als 'proposities' formuleert en bewijst, hebben nog niets aan actualiteit ingeboet en maken hem bij uitstek tot een eminente kraker van de waanzinnige deviaties van onze tijd.
Toch heeft deze uitzonderlijke 'filosofische' wetenschapsman zijn voorgangers en inspiratiebronnen. Bekend is de zeer grote rol die Descartes en Van den Enden hebben gespeeld in 'the making of his mind'. Minder bekend is dat zijn grootheid sterk is geworteld in de klassieke oudheid. Meer dan de oude Griekse filosofen (Socrates, Plato en Aristoteles werden zelfs afgewezen) hebben vele Latijnse dichters en historici alsmede bijbelse filosofen (Jezus, Paulus) een beslissende invloed op hem uitgeoefend. In deze studie wordt filologisch nagegaan welke auteurs Spinoza's brein mede hebben geprogrammeerd. Uit de vele positieve en sommige negatieve relaties blijkt dat hem met recht ook een klassieke signatuur mag worden toegekend.

Uitgeverij Damon, 2005
320 blz, ISBN 978 90557 3639 3
€ 29,90

Rebecca Goldstein: Betraying Spinoza. The Renegade Jew Who Gave Us Modernity

In 1656, Amsterdam’s Jewish community excommunicated Baruch Spinoza, and, at the age of twenty–three, he became the most famous heretic in Judaism. He was already germinating a secularist challenge to religion that would be as radical as it was original. He went on to produce one of the most ambitious systems in the history of Western philosophy, so ahead of its time that scientists today, from string theorists to neurobiologists, count themselves among Spinoza’s progeny.
In Betraying Spinoza, Rebecca Goldstein sets out to rediscover the flesh-and-blood man often hidden beneath the veneer of rigorous rationality, and to crack the mystery of the breach between the philosopher and his Jewish past. Goldstein argues that the trauma of the Inquisition’s persecution of its forced Jewish converts plays itself out in Spinoza’s philosophy. The excommunicated Spinoza, no less than his excommunicators, was responding to Europe’s first experiment with racial anti-Semitism.
Here is a Spinoza both hauntingly emblematic and deeply human, both heretic and hero - a surprisingly contemporary figure ripe for our own uncertain age.

Schocken Books, 2006
256 blz, ISBN 978 08052 4209 6
$ 19,95